Ramy prawne sieci Natura 2000 fundamentalnie zmieniły podejście do ochrony ekosystemów wodnych w Europie, w tym w Polsce. Zamiast chronić wyłącznie pojedyncze gatunki lub rezerwaty, system ten koncentruje się na kompleksowej ochronie siedlisk wodnych – od przyujściowych odcinków rzek, przez rozległe deltowiska, aż po strefę przybrzeżną mórz. Dla rybactwa oznacza to konieczność łączenia eksploatacji zasobów z długofalowym utrzymaniem ich zdolności do odtwarzania się. Właściwie zaplanowane obszary Natura 2000 stają się więc narzędziem zarządzania łowiskami, a nie tylko dodatkowym ograniczeniem dla użytkowników wód.
Podstawy funkcjonowania sieci Natura 2000 w ochronie wód
Sieć Natura 2000 została utworzona na podstawie dwóch kluczowych aktów prawnych Unii Europejskiej: Dyrektywy Ptasiej i Dyrektywy Siedliskowej. W kontekście rybactwa szczególne znaczenie ma ta druga, ponieważ obejmuje liczne typy siedlisk wodnych oraz gatunki ryb i organizmów wodnych związanych z rzekami, jeziorami oraz środowiskiem morskim. Celem jest utrzymanie lub odtworzenie tzw. właściwego stanu ochrony siedlisk i gatunków, co wymusza uwzględnianie ich potrzeb w planowaniu gospodarki rybackiej.
W odróżnieniu od klasycznych form ochrony przyrody, Natura 2000 nie zakłada całkowitego wyłączenia obszaru z użytkowania. Ograniczenia są wprowadzane jedynie tam, gdzie istnieje realne ryzyko pogorszenia stanu ekosystemu. Tym samym możliwe jest racjonalne prowadzenie gospodarki rybackiej, pod warunkiem że zgodna jest ona z celami ochrony danego obszaru. W praktyce oznacza to na przykład ograniczenia stosowania destrukcyjnych narzędzi połowowych, regulację intensywności połowów, ochronę tarlisk czy modyfikację terminów zarybień.
Kluczowe jest także powiązanie systemu Natura 2000 z Ramową Dyrektywą Wodną, która wprowadziła pojęcie dobrego stanu ekologicznego wód. Ochrona siedlisk i gatunków na obszarach Natura 2000 staje się jednym z narzędzi osiągania dobrego stanu wód powierzchniowych na poziomie całego dorzecza. Z punktu widzenia rybactwa jest to istotne, bo wpływ działań prowadzonych w górnym biegu rzeki będzie widoczny również w środkowych i dolnych jej odcinkach, a wreszcie w ujściu oraz wodach morskich.
Sieć Natura 2000 obejmuje w Polsce m.in. cenne przyrodniczo odcinki dużych rzek (Wisły, Odry, Bugu, Sanu czy Noteci), liczne dopływy z mozaiką starorzeczy i łęgów, a także znaczne fragmenty polskich obszarów morskich, w tym ławice piaskowe, rejon Zalewu Szczecińskiego, Zatoki Gdańskiej czy wybranych przybrzeżnych banków rybnych. Te miejsca, od wieków użytkowane przez rybaków, są zarazem kluczowe dla zachowania różnorodności biologicznej i dla utrzymania trwałej produktywności zasobów ryb i bezkręgowców.
Znaczenie obszarów Natura 2000 dla ekosystemów rzecznych i śródlądowych w rybactwie
Rzeki i zbiorniki śródlądowe objęte siecią Natura 2000 pełnią ważną rolę w cyklu życiowym wielu gatunków ryb, które są przedmiotem gospodarczego zainteresowania rybactwa śródlądowego. Dotyczy to zarówno gatunków typowo rzecznych, jak boleń, certa czy brzana, jak i wędrownych, np. łososia atlantyckiego, troci wędrownej czy węgorza europejskiego. Właściwie zaprojektowane i zarządzane obszary Natura 2000 stają się korytarzami migracyjnymi oraz ostojami, umożliwiającymi odbywanie wędrówek rozrodczych i zapewniającymi dostęp do żerowisk.
Realizacja celów ochrony siedlisk w ramach tych obszarów nakierowana jest przede wszystkim na zachowanie lub odtworzenie naturalnej dynamiki rzeki. Obejmuje to m.in. ograniczanie lub przemyślane projektowanie regulacji koryta, odtwarzanie połączeń ze starorzeczami, łęgami i terenami zalewowymi, poprawę drożności ciągów wodnych poprzez budowę przepławek oraz usuwanie barier migracyjnych. Z punktu widzenia gospodarki rybackiej takie działania przyczyniają się do powiększenia dostępnych tarlisk, zwiększenia liczby kryjówek dla ryb młodocianych i dorosłych oraz poprawy warunków żerowania.
Naturalny reżim hydrologiczny rzeki, obejmujący wahania poziomu wód, jest jednym z najważniejszych czynników kształtujących strukturę ichtiofauny. Tam, gdzie rzeka może rozlewać się na tereny zalewowe, powstają bogate w składniki odżywcze rozlewiska, stanowiące idealne miejsca rozrodu oraz odchowu narybku wielu gatunków. Włączenie takich obszarów do sieci Natura 2000 pozwala na ograniczenie niekorzystnych przekształceń, np. melioracji odcinających od koryta starorzecza czy obwałowań uniemożliwiających okresowe zalewanie łąk nadrzecznych.
Ochrona ekosystemów wodnych w ramach Natura 2000 ma też wymiar jakościowy. Ograniczanie spływu biogenów z pól uprawnych, przeciwdziałanie zanieczyszczeniom punktowym z oczyszczalni i zakładów przemysłowych, renaturyzacja brzegów czy odbudowa roślinności wodnej prowadzą do poprawy warunków tlenowych i struktury siedlisk. W efekcie rośnie bogactwo gatunkowe i liczebność organizmów, na których żerują ryby, a także zwiększa się odporność ekosystemu na presje związane z rybołówstwem.
Warto podkreślić, że dla wielu użytkowników wód – od rybaków po wędkarzy – wprowadzenie obszarów Natura 2000 początkowo bywa odbierane przede wszystkim jako źródło ograniczeń. Jednak w szerszej perspektywie czasowej to właśnie te obszary mogą zapewnić utrzymanie lub nawet wzrost potencjału produkcyjnego łowisk. Na przykład ograniczenie intensywnego odmulania czy betonowania brzegów sprzyja zachowaniu tarlisk gatunków litofilnych i fitofilnych. Z kolei wyznaczenie stref spokoju lub okresowych zakazów połowów na newralgicznych odcinkach rzek pozwala na skuteczniejsze odbywanie tarła, co w kolejnych latach przekłada się na wzrost liczebności populacji.
Obszary Natura 2000 sprzyjają także rozwojowi nowych form użytkowania zasobów wodnych, takich jak wędkarstwo kwalifikowane, turystyka przyrodnicza ukierunkowana na obserwację ptaków wodnych czy oglądanie naturalnych procesów rzecznych. Nierzadko są to źródła dochodu dla lokalnych społeczności, które uzupełniają lub częściowo zastępują tradycyjne rybactwo eksploatacyjne. Dla gospodarstw rybackich otwiera to możliwość dywersyfikacji działalności – np. poprzez rozwój usług przewodnickich, edukacyjnych czy rekreacyjnych.
Ochrona ekosystemów morskich w ramach Natura 2000 a rybactwo morskie
Morskie obszary Natura 2000 obejmują w Polsce przede wszystkim fragmenty wód przybrzeżnych i otwartych Bałtyku, w których występują cenne siedliska i gatunki – od przybrzeżnych łąk ramienicowych, przez ławice piaskowe, po strefy koncentracji ssaków morskich i ptaków nurkujących. Ochrona tych obszarów jest szczególnie istotna dla ryb wędrownych i stadnych, które wykorzystują je jako tarliska, wychowalnie młodych stadiów lub miejsca intensywnego żerowania.
Z punktu widzenia rybołówstwa morskiego kluczowe jest to, że Natura 2000 nie oznacza automatycznego zakazu połowów. Istotą jest dostosowanie metod, skali i terminów eksploatacji do celów ochrony danego obszaru. Może to obejmować np. zakazy stosowania określonych narzędzi dennych na wybranych siedliskach, ograniczenia połowów w czasie rozrodu kluczowych gatunków lub w strefach koncentracji ssaków morskich, a także modyfikacje tras żeglugi i prac hydrotechnicznych, by zminimalizować hałas podwodny i ingerencję w dno.
Morskie obszary Natura 2000 pełnią istotną rolę jako rezerwuary odtwarzające zasoby ryb w skali całych basenów morskich. W miejscach, gdzie ograniczono najbardziej intensywne formy połowów oraz zminimalizowano degradujące oddziaływania na dno, obserwuje się wyraźny wzrost biomasy ryb, w tym również gatunków poławianych. Mechanizm ten, określany często mianem efektu przelewania się, polega na tym, że nadwyżka biomasy i potomstwa wytworzona na obszarach chronionych zasila sąsiednie łowiska, gdzie presja połowowa jest większa.
W praktyce rybacy coraz częściej włączani są w proces tworzenia planów zadań ochronnych dla morskich obszarów Natura 2000. Umożliwia to uwzględnienie ich wiedzy o rozmieszczeniu stad, sezonowej dynamice połowów i tradycyjnych łowiskach, co z kolei pozwala na wypracowanie rozwiązań minimalizujących konflikty pomiędzy eksploatacją a ochroną. Współpraca ta jest szczególnie istotna w kontekście zmian klimatycznych, które wpływają na rozkład zasobów ryb, zasięg pokryw lodowych, warunki termiczne i zasolenie, a tym samym na funkcjonowanie zarówno ekosystemów, jak i flot rybackich.
Dodatkowym wyzwaniem jest rozwój innych form użytkowania morza, w tym żeglugi, wydobycia surowców, budowy farm wiatrowych i infrastruktury energetycznej. Morskie obszary Natura 2000 stają się tu ważnym instrumentem planowania przestrzennego, wyznaczając strefy, w których presje te muszą być ograniczone, a czasem wykluczone. Dla rybactwa może to oznaczać konieczność zmiany lokalizacji części łowisk, ale również szansę na zachowanie miejsc kluczowych dla odtwarzania zasobów, które w przeciwnym razie zostałyby trwale przekształcone.
Coraz większe znaczenie mają także badania naukowe prowadzone na morskich obszarach Natura 2000. Dane dotyczące struktury zespołów ryb, zmian w siedliskach dennych, intensywności rekrutacji młodocianych stadiów oraz wpływu presji antropogenicznych pozwalają na udoskonalanie modeli zarządzania rybołówstwem. Dzięki temu możliwe jest precyzyjniejsze ustalanie dopuszczalnych poziomów połowów, wyznaczanie okresowych i przestrzennych zamknięć połowowych oraz testowanie nowych narzędzi i technik, które zmniejszają przyłów gatunków chronionych.
Gospodarka rybacka a zarządzanie obszarami Natura 2000
Kluczem do powodzenia ochrony ekosystemów wodnych w ramach Natura 2000 jest integracja planowania ochrony przyrody z planowaniem gospodarki rybackiej. Oznacza to odejście od postrzegania tych dwóch dziedzin jako sprzecznych i traktowanie ich jako wzajemnie się uzupełniających. Gospodarka rybacka może wspierać cele ochrony, a jednocześnie czerpać długoterminowe korzyści z poprawy stanu ekosystemu. Warunkiem jest oparcie działań na rzetelnej wiedzy naukowej, monitoringu oraz dialogu z użytkownikami wód.
W obszarach Natura 2000 ważną rolę odgrywają plany zadań ochronnych, które precyzują cele i sposoby ich osiągania. Z punktu widzenia rybactwa plan może zawierać m.in. zalecenia co do maksymalnej intensywności połowów, typów dozwolonych narzędzi, terminów ograniczeń w miejscach i okresach szczególnie ważnych dla rozrodu, a także wytyczne dotyczące zarybień. Dobrą praktyką jest włączanie gospodarstw rybackich oraz organizacji branżowych w proces opracowywania i aktualizacji tych planów, co zwiększa ich akceptację i ułatwia egzekwowanie.
Szczególne znaczenie ma w tym kontekście stosowanie podejścia ekosystemowego do zarządzania rybactwem. Oznacza ono, że decyzje dotyczące połowów uwzględniają nie tylko stan poszczególnych populacji ryb, ale i kondycję całego ekosystemu – od jakości wody, przez strukturę siedlisk, po wzajemne relacje pomiędzy gatunkami. Obszary Natura 2000 stanowią idealną przestrzeń do wdrażania takiego podejścia, ponieważ już z definicji koncentrują się na zachowaniu spójności, ciągłości i funkcjonalności siedlisk. Dla praktyki rybackiej przekłada się to na większy nacisk na selektywność połowów, ograniczanie przyłowów, zmniejszanie presji na gatunki drapieżne odgrywające kluczową rolę w regulacji struktur troficznych oraz na ochronę stref kluczowych dla rozrodu.
Nie można pominąć roli edukacji i budowania świadomości wśród rybaków, wędkarzy i lokalnych społeczności. Zrozumienie, że utrzymanie różnorodności biologicznej i naturalnych procesów w ekosystemach wodnych jest warunkiem utrzymania długofalowej rentowności rybactwa, pomaga zmniejszyć opór wobec ograniczeń. Dobrze przygotowane programy informacyjne, warsztaty i szkolenia, a także włączenie użytkowników w monitoring ichtiofauny i stanu siedlisk, budują poczucie współodpowiedzialności za efekty działań ochronnych.
Ciekawym nurtem jest rozwój certyfikacji i systemów znakowania produktów rybnych pochodzących z obszarów, w których gospodarka prowadzona jest w sposób zrównoważony i zgodny z celami Natura 2000. Dla konsumentów jest to informacja, że ryby pozyskiwane są bez degradacji siedlisk i przy poszanowaniu gatunków chronionych. Dla producentów zaś to możliwość uzyskania wyższej ceny i budowania przewagi konkurencyjnej. Rozwój takiego podejścia wymaga jednak ścisłej współpracy administracji, organizacji ochrony przyrody, jednostek naukowych oraz samej branży rybackiej.
Integracja rybactwa z ochroną przyrody na obszarach Natura 2000 otwiera także pole do rozwoju innowacji technicznych i technologicznych. Przykładem mogą być bardziej selektywne narzędzia połowowe, systemy elektronicznego monitoringu wysiłku połowowego, nowatorskie rozwiązania w zakresie przepławek i korytarzy migracyjnych, a także metody renaturyzacji siedlisk wodnych oparte na współpracy z gospodarką wodną i rolnictwem. Wprowadzanie takich innowacji wymaga jednak odpowiedniego wsparcia finansowego, w tym ze środków unijnych przeznaczonych na rozwój rybactwa, ochronę środowiska i adaptację do zmian klimatu.
Wybrane przykłady powiązań sieci Natura 2000 z rybactwem
Na wielu polskich rzekach, m.in. w dorzeczu Wisły i Odry, dzięki statusowi Natura 2000 udało się zatrzymać część planowanych inwestycji hydrotechnicznych, które groziły przerwaniem ciągłości korytarzy migracyjnych. W ich miejsce wprowadzono rozwiązania mniej ingerujące w naturalną dynamikę rzeki, a także rozbudowano system przepławek. Dla rybactwa oznacza to możliwość stopniowego odtwarzania populacji gatunków wędrownych, których znaczenie gospodarcze było kiedyś bardzo duże, a które w wyniku przegrodzenia rzek niemal zniknęły z wielu zlewni.
W strefie przybrzeżnej Bałtyku obszary Natura 2000 przyczyniły się do ochrony cennych siedlisk dennnych, takich jak łąki ramienicowe i złoża małży, które pełnią ważną funkcję filtracyjną i stabilizującą osady. Poprawa stanu tych siedlisk sprzyja wzrostowi przeżywalności młodocianych stadiów ryb przybrzeżnych, m.in. płoci, leszcza czy sandacza, a także zmian w strukturze zoobentosu, będącego pokarmem dla ryb denne żerujących. Z perspektywy rybaków korzystających z tradycyjnych, małoskalowych metod połowu oznacza to potencjalny wzrost produktywności łowisk przybrzeżnych przy jednoczesnym ograniczeniu destrukcyjnych narzędzi.
Interesującym przykładem są również starorzecza i zbiorniki o charakterze naturalnych rozlewisk, które zostały objęte ochroną siedliskową w ramach sieci Natura 2000. W wielu z nich prowadzi się obecnie renaturyzację, polegającą na odtwarzaniu połączeń z korytem rzeki, usuwaniu nadmiaru osadów, przywracaniu roślinności zanurzonej i szuwarowej oraz ograniczaniu dopływu zanieczyszczeń. Tego typu działania poprawiają warunki dla tarła i wzrostu narybku licznych gatunków karpiowatych, a także drapieżników takich jak szczupak czy okoń. Gospodarstwa rybackie mogą wykorzystywać te zbiorniki jako naturalne wylęgarnie i odchowalnie, co obniża koszty produkcji materiału zarybieniowego i zwiększa jego jakość.
Sieć Natura 2000 wpływa także na kształtowanie polityk regionalnych w zakresie rozwoju obszarów zależnych od rybactwa. W wielu regionach wdrażane są programy, w ramach których środki na modernizację floty, przystani czy przetwórstwa są uzależnione od zgodności planowanych inwestycji z celami ochrony przyrody. Doprowadza to do stopniowej transformacji sektora w kierunku modeli użytkowania zasobów, które uwzględniają ograniczenia środowiskowe, a jednocześnie zwiększają wartość dodaną produktów, np. poprzez rozwój lokalnych marek i krótkich łańcuchów dostaw.
W części obszarów Natura 2000 podejmowane są inicjatywy pilotażowe polegające na czasowym wyłączaniu fragmentów łowisk z połowów w celu odtworzenia lokalnych populacji ryb. Po kilku latach powrotu naturalnych procesów oraz ograniczonego oddziaływania człowieka obserwuje się wzrost biomasy i zróżnicowania gatunkowego, co po ponownym otwarciu łowiska skutkuje wyższymi i stabilniejszymi połowami. Takie doświadczenia stanowią cenny materiał do projektowania długofalowych strategii zarządzania rybactwem, w których obszary chronione pełnią funkcję rezerwuarów dla eksploatowanych zasobów.
Wyzwania i perspektywy dla rybactwa na obszarach Natura 2000
Mimo licznych korzyści, integracja ochrony ekosystemów wodnych z rybactwem w ramach Natura 2000 wiąże się także z wieloma wyzwaniami. Jednym z najważniejszych jest konieczność pogodzenia krótkoterminowych interesów ekonomicznych z długoterminowym utrzymaniem zasobów. Presja na zwiększanie połowów, zwłaszcza w okresach dobrej koniunktury rynkowej, może prowadzić do przekraczania bezpiecznych poziomów eksploatacji, jeśli nie jest odpowiednio kontrolowana i nadzorowana.
Dodatkowo, wiele ekosystemów wodnych w Europie i w Polsce jest już poważnie przekształconych przez wcześniejsze regulacje rzek, zanieczyszczenia czy zabudowę brzegów. Oznacza to, że samo wprowadzenie obszaru Natura 2000 nie wystarczy. Potrzebne są intensywne działania renaturyzacyjne i poprawiające stan środowiska wodnego, które bywają kosztowne i czasochłonne. W praktyce wymaga to współpracy wielu sektorów – od gospodarki wodnej i rolnictwa, przez energetykę, po turystykę i transport – a także konsekwentnego egzekwowania przepisów ochrony środowiska.
Kolejnym wyzwaniem jest adaptacja do zmian klimatu. Wzrost temperatury wód, zmiany reżimu przepływów, częstsze susze i powodzie, a w przypadku mórz również zmiany zasolenia i zakwaszanie, wpływają na rozmieszczenie gatunków i produktywność ekosystemów. Gatunki chłodnolubne mogą wycofywać się na północ lub w wyższe partie dorzeczy, podczas gdy ciepłolubne zyskują przewagę. Dla rybactwa oznacza to konieczność elastycznego dostosowywania praktyk gospodarowania i strategii połowowych. Obszary Natura 2000, dzięki zachowanej większej różnorodności siedlisk i gatunków, mogą jednak zwiększać odporność ekosystemów na te zmiany.
W perspektywie kolejnych dekad kluczowe będzie wzmocnienie systemu monitoringu stanu ekosystemów wodnych na obszarach Natura 2000. Dotyczy to zarówno jakości wody i struktury siedlisk, jak i samych populacji ryb, bezkręgowców czy ptaków wodnych. Dane te pozwolą na bieżąco korygować plany ochrony i zasady użytkowania zasobów, a także oceniać skuteczność stosowanych środków. Włączenie w monitoring rybaków i innych użytkowników wód umożliwi gromadzenie bardziej szczegółowych informacji przy relatywnie niskich kosztach, a jednocześnie zbuduje zaufanie do procesu decyzyjnego.
Rozwój technologii informatycznych stwarza dodatkowe możliwości. Systemy satelitarne i dronowe, elektroniczne dzienniki połowowe, automatyczne czujniki jakości wody, narzędzia do modelowania ekosystemów – wszystkie te rozwiązania mogą zostać zintegrowane z zarządzaniem obszarami Natura 2000. Dla rybactwa oznacza to dostęp do bardziej precyzyjnych prognoz i analiz, a także możliwość lepszego planowania aktywności połowowej w taki sposób, by minimalizować presję na najbardziej wrażliwe elementy ekosystemu.
Istotną perspektywą jest również rozwój praktyk gospodarki wodnej przyjaznej przyrodzie. Dotyczy to m.in. budowy nowego typu przepławek, które są skuteczne dla większej liczby gatunków i stadiów rozwojowych ryb, projektowania polderów zalewowych pełniących funkcję naturalnych buforów przeciwpowodziowych, a zarazem siedlisk tarłowych, oraz ograniczania prostowania koryt rzek. Włączenie takich rozwiązań do polityk krajowych i regionalnych, przy jednoczesnym pełnym wykorzystaniu potencjału finansowego instrumentów unijnych, może w istotny sposób przyspieszyć poprawę stanu ekosystemów wodnych, z korzyścią zarówno dla bioróżnorodności, jak i dla rybactwa.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy wyznaczenie obszaru Natura 2000 oznacza zakaz prowadzenia rybactwa?
Wyznaczenie obszaru Natura 2000 nie oznacza automatycznego zakazu prowadzenia rybactwa, lecz konieczność dostosowania go do celów ochrony danego terenu. Ograniczenia mogą dotyczyć rodzaju narzędzi połowowych, intensywności i terminów połowów, a czasem wyłączenia szczególnie wrażliwych fragmentów z eksploatacji. Kluczowe jest, by działalność rybacka nie pogarszała stanu siedlisk i gatunków, dla których wyznaczono obszar.
Jakie korzyści może odnieść rybactwo z funkcjonowania obszarów Natura 2000?
Rybactwo może zyskać stabilniejsze i bardziej przewidywalne zasoby ryb dzięki poprawie stanu ekosystemów wodnych. Ochrona tarlisk, korytarzy migracyjnych i naturalnej struktury siedlisk sprzyja odtwarzaniu populacji, co w dłuższej perspektywie przekłada się na wyższe i mniej zmienne połowy. Dodatkowo pojawiają się nowe możliwości, takie jak rozwój turystyki przyrodniczej, certyfikacja produktów czy udział w projektach renaturyzacyjnych finansowanych ze środków unijnych.
W jaki sposób rybacy mogą uczestniczyć w zarządzaniu obszarami Natura 2000?
Rybacy mogą brać udział w konsultacjach społecznych, pracach zespołów przygotowujących plany zadań ochronnych oraz w programach monitoringu ichtiofauny i stanu siedlisk. Ich wiedza praktyczna o rozmieszczeniu stad, sezonowości połowów i funkcjonowaniu łowisk jest bardzo cenna dla projektowania skutecznych, a zarazem realistycznych działań ochronnych. Często możliwe jest także włączenie rybaków w projekty renaturyzacyjne czy edukacyjne, co wzmacnia ich rolę jako partnerów w procesie zarządzania.
Czy ochrona ekosystemów wodnych w ramach Natura 2000 wpływa na jakość produktów rybnych?
Ochrona ekosystemów wodnych sprzyja poprawie jakości wód i zachowaniu naturalnych łańcuchów pokarmowych, co może pozytywnie wpływać na zdrowotność stad i jakość mięsa ryb. W niektórych regionach rozwijane są systemy oznakowania produktów pochodzących z obszarów o wysokim standardzie środowiskowym, co zwiększa ich atrakcyjność rynkową. Ważne jest jednak, by działania ochronne były powiązane z kontrolą zanieczyszczeń oraz z odpowiedzialnym zarządzaniem całym dorzeczem lub akwenem.
Jak Natura 2000 pomaga w ochronie gatunków ryb wędrownych?
Natura 2000 obejmuje kluczowe odcinki rzek i obszary morskie, które pełnią funkcję korytarzy migracyjnych, tarlisk i żerowisk gatunków wędrownych. Dzięki temu łatwiej jest chronić ciągłość szlaków wędrówek, ograniczać bariery w postaci zapór czy niewłaściwie zaprojektowanych przepławek oraz koordynować działania pomiędzy różnymi krajami zlewni. W praktyce przekłada się to na lepsze warunki rozrodu i większą przeżywalność młodocianych stadiów, co jest kluczowe dla odbudowy populacji takich gatunków jak łosoś, troć czy certa.
