Przegrzebek wielki, znany pod łacińską nazwą Pecten maximus, należy do najsłynniejszych i najbardziej cenionych kulinarnie małży świata. Ceniony jest zarówno za delikatny smak mięsa, jak i za charakterystyczną, wachlarzowatą muszlę, która stała się ikoną w sztuce, religii, a nawet w logotypach znanych marek. Ten gatunek ma ogromne znaczenie dla rybołówstwa i akwakultury w Europie, a jego biologia i ekologia są świetnym przykładem przystosowania zwierząt morskich do zmiennych warunków środowiska.

Charakterystyka gatunku i budowa ciała

Przegrzebek wielki to morski mięczak z gromady małży (Bivalvia), rodziny Pectinidae. Jego ciało chronione jest przez dwie charakterystyczne, wypukłe muszle połączone elastycznym więzadłem i mocnymi mięśniami zwieraczy. To właśnie centralny mięsień zwieracz, zwany „muskułem” lub „orzechem”, stanowi najcenniejszą kulinarnie część zwierzęcia. U przegrzebka wielkiego jest on silnie rozwinięty, sprężysty i bogaty w białko, co przekłada się na jędrną, ale delikatną konsystencję po obróbce termicznej.

Muszla Pecten maximus jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych wśród wszystkich małży. Ma kształt wachlarza, z wyraźnie zaznaczonymi żebrami promieniście rozchodzącymi się od zawiasu. Wyróżnia ją także obecność niewielkich „uszek” (skrzydełek) po obu stronach szczytu muszli, które nadają jej elegancką, symetryczną formę. Zewnętrzna powierzchnia może mieć barwę od żółtawej, przez pomarańczową i czerwonawą, aż po brunatną, często z nieregularnymi plamami. Wnętrze muszli jest gładkie, perłowo-białe z delikatnym połyskiem.

W pełni dojrzałe osobniki osiągają zazwyczaj 11–14 cm długości muszli, choć zdarzają się większe egzemplarze, przekraczające 15 cm. Ciało przegrzebka otoczone jest płaszczem, z którego krawędzi wyrastają liczne, drobne czułki czuciowe oraz rząd charakterystycznych niebieskich „oczek”. Są to wyspecjalizowane narządy wzrokowe, zdolne do wykrywania zmian natężenia światła i ruchu w otoczeniu. Dzięki nim przegrzebek może reagować na zbliżające się drapieżniki czy cień przepływającej ryby.

Wnętrze muszli kryje delikatne skrzela, narządy trawienne, układ krwionośny oraz rozrodczy. Przegrzebek, jak większość małży, filtruje wodę morską, wyłapując z niej drobny fitoplankton i cząstki organiczne. Jego układ nerwowy jest stosunkowo prosty, ale zmysły – zwłaszcza wzrok i dotyk – są dobrze rozwinięte, co ma znaczenie dla niezwykłego sposobu poruszania się tego zwierzęcia.

Występowanie, środowisko życia i zachowanie

Naturalny zasięg występowania przegrzebka wielkiego obejmuje północno-wschodni Atlantyk. Spotkać go można od wybrzeży Norwegii i Islandii, przez Morze Północne, wody wokół Wysp Brytyjskich, wybrzeża Francji i Hiszpanii, aż po północną część Półwyspu Iberyjskiego. Występuje również w zachodniej części Morza Śródziemnego, choć na ogół preferuje wody chłodniejsze i bogate w składniki odżywcze.

Pecten maximus zasiedla przede wszystkim strefę szelfową, typowo na głębokościach od kilku do około 100 metrów, choć lokalnie może występować nieco głębiej. Najchętniej wybiera podłoża piaszczyste, piaszczysto-muliste lub drobnożwirowe, gdzie może leżeć swobodnie na powierzchni dna lub częściowo się w nim zagłębiać. W odróżnieniu od wielu innych małży nie jest trwale przytwierdzony do podłoża – jego tryb życia jest raczej „wolny”, co ma kluczowe znaczenie dla jego zachowania obronnego.

Środowiska, w których przegrzebek występuje w dużych zagęszczeniach, określa się mianem „łowisk przegrzebka”. To rozległe płaty dna morskiego, na których osobniki mogą tworzyć luźne skupiska. Warunkiem dobrego bytowania jest odpowiednia jakość wody: umiarkowana temperatura, wysoka zawartość tlenu, bogactwo fitoplanktonu oraz brak poważnych zanieczyszczeń. Przegrzebki są wrażliwe na eutrofizację, nadmiar osadów zawieszonych i toksyczne substancje, dlatego ich populacje mogą służyć jako wskaźnik stanu ekosystemu.

Jednym z najbardziej fascynujących aspektów biologii przegrzebka wielkiego jest jego zdolność do aktywnego pływania. Choć większość małży prowadzi niemal nieruchliwy tryb życia, przegrzebek potrafi gwałtownie zatrzaskiwać muszle, wypychając wodę i tym samym wykonując skoki w toni wodnej. Ten „odrzut” pozwala mu w krótkim czasie oddalić się od zbliżającego się drapieżnika, np. rozgwiazdy czy kraba. Ruch jest dość energiczny i sprawia, że zwierzę zdaje się „klaskać” muszlami, poruszając się tyłem do kierunku strumienia wody.

Żerowanie przegrzebka opiera się na filtracji. Specjalnie ukształtowane skrzela oraz powierzchnie filtracyjne zatrzymują cząstki pokarmu, które następnie transportowane są śluzem do otworu gębowego. Dieta obejmuje głównie mikroorganizmy: fitoplankton, drobne glony, bakterie i organiczne detrytusy unoszące się w wodzie. Dzięki temu przegrzebek odgrywa istotną rolę w obiegu materii w ekosystemach przybrzeżnych, ograniczając przeżyźnienie wód i poprawiając ich przejrzystość.

Cykl życiowy przegrzebka wielkiego obejmuje stadium planktoniczne. Dorosłe osobniki rozdzielnopłciowe (choć zdarzają się też osobniki o zmiennej płci w ciągu życia) uwalniają gamety do wody, gdzie dochodzi do zapłodnienia. Z zapłodnionych jaj rozwijają się swobodnie pływające larwy, które przez kilka tygodni dryfują w toni, po czym osiadają na dnie i przekształcają się w małe małże. Taka strategia pozwala gatunkowi zasiedlać nowe obszary, ale sprawia też, że jest on wrażliwy na zmiany prądów morskich i warunków środowiskowych w czasie rozrodu.

Znaczenie gospodarcze, kulinarne i metody połowu

Przegrzebek wielki ma ogromne znaczenie dla europejskiego przemysłu rybnego i gastronomii. Jest jednym z najważniejszych gatunków małży pozyskiwanych w północno-wschodnim Atlantyku, a jego mięso należy do najdroższych owoców morza. Największymi producentami są Francja, Wielka Brytania (szczególnie Szkocja), Irlandia oraz niektóre regiony Hiszpanii. Istnieją zarówno floty nastawione na połów dzikich przegrzebków, jak i intensywne gospodarstwa akwakultury, w których prowadzi się ich hodowlę od wczesnych stadiów larwalnych.

Połów dzikiego przegrzebka odbywa się głównie za pomocą specjalnych włoków dennnych, tzw. pogłębiarek (dredge). Są to urządzenia ciągnięte po dnie morza, wyposażone w metalową ramę i siatkę, które zgarniają muszle z powierzchni podłoża. Metoda ta jest skuteczna, ale budzi kontrowersje ekologiczne, ponieważ może powodować uszkadzanie dna, niszczenie siedlisk innych organizmów oraz przyłów gatunków niepożądanych. Dlatego coraz większy nacisk kładzie się na regulację intensywności połowów, wyznaczanie okresów ochronnych i stref zamkniętych dla rybołówstwa.

Alternatywą dla połowu z dna jest ręczne zbieranie przegrzebków przez nurków, zwłaszcza w płytkich wodach o przejrzystym dnie. Ta metoda jest znacznie bardziej selektywna i przyjazna środowisku, ale dużo droższa i mniej wydajna. Z tego powodu stosuje się ją głównie w rejonach cennych przyrodniczo, gdzie dno jest szczególnie podatne na zniszczenia lub gdzie wprowadza się rygorystyczne zasady zrównoważonego korzystania z zasobów.

Ważną część podaży przegrzebka wielkiego zapewnia akwakultura. W nowoczesnych gospodarstwach larwy uzyskiwane są w kontrolowanych warunkach wylęgarni, a następnie osadzane na kolektorach lub specjalnych konstrukcjach zanurzonych w morzu. Po osiągnięciu odpowiedniego rozmiaru młode przegrzebki są przenoszone na wyznaczone pola hodowlane, gdzie dorastają na naturalnym pokarmie planktonowym. Hodowla pozwala lepiej kontrolować jakość produktu, ograniczać presję na dzikie populacje oraz dostosowywać podaż do wymogów rynku.

Z punktu widzenia gastronomii najważniejszą częścią przegrzebka jest wspomniany mięsień zwieracz – jędrny, kremowo-biały walec, zwany często „scallopem” w handlu międzynarodowym. W niektórych krajach spożywa się również pomarańczowo-różową część rozrodczą (tzw. „korale”), jednak w wielu kuchniach preferuje się same mięśnie, uznawane za bardziej delikatne i neutralne w smaku. Świeże mięso przegrzebka jest lekko słodkawe, pachnie morzem i ma subtelną, niemal maślaną konsystencję po krótkim smażeniu.

Wartość odżywcza przegrzebka wielkiego jest wysoka. Mięso zawiera dużo pełnowartościowego białka, niewiele tłuszczu, a jednocześnie jest źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega‑3, ważnych dla pracy serca i układu nerwowego. Znajdują się w nim także witaminy z grupy B (w tym B12), a także składniki mineralne, takie jak jod, selen, cynk czy magnez. Niska kaloryczność w połączeniu z wysoką zawartością białka sprawia, że przegrzebki są cenione w dietach redukcyjnych i prozdrowotnych.

Dla wielu regionów nadmorskich, szczególnie we Francji (Normandia, Bretania) i Wielkiej Brytanii, przegrzebek wielki jest symbolem lokalnej tradycji rybackiej. Organizowane są festiwale i targi poświęcone wyłącznie temu gatunkowi, a w sezonie połowowym restauracje prześcigają się w tworzeniu nowych receptur. Z punktu widzenia lokalnej gospodarki przychody z połowu i przetwórstwa przegrzebka stanowią ważne źródło dochodów i miejsca pracy dla społeczności przybrzeżnych.

Zastosowanie w kuchni i kultura kulinarna

W kuchni europejskiej przegrzebek wielki zajmuje miejsce w ścisłej czołówce owoców morza. Uznawany jest za produkt luksusowy, często serwowany w restauracjach fine dining oraz na specjalne okazje. Jego największą zaletą jest subtelny, wyrafinowany smak, który dobrze komponuje się z wieloma dodatkami, a jednocześnie nie wymaga skomplikowanej obróbki. Dla wielu szefów kuchni kluczowe jest zachowanie naturalnego aromatu i tekstury mięsa, co wymaga krótkiego czasu gotowania i umiarkowanej temperatury.

Jedną z najpopularniejszych metod przygotowania jest szybkie obsmażenie mięśni przegrzebka na dobrze rozgrzanym maśle klarowanym lub oleju o wysokiej temperaturze dymienia. Celem jest uzyskanie delikatnej, karmelowej skórki na powierzchni przy jednoczesnym zachowaniu soczystego wnętrza. Często dodaje się do nich masło ziołowe, świeże zioła (np. tymianek, pietruszkę, szczypiorek), odrobinę białego wina lub cytryny. Taki sposób przygotowania podkreśla naturalną słodycz mięsa i nie przytłacza go zbyt intensywnymi przyprawami.

Przegrzebki znakomicie sprawdzają się także w formie tatara lub carpaccio, pod warunkiem, że są absolutnie świeże i pochodzą z pewnego źródła. Surowe mięso kroi się w cienkie plastry lub drobną kostkę, doprawia oliwą, sokiem z cytryny, solą morską i pieprzem, czasem z dodatkiem delikatnych warzyw (ogórek, rzodkiewka, awokado) czy sosu sojowego. Taka forma podania szczególnie doceniana jest w kuchni nowoczesnej i fusion, gdzie łączy się tradycję europejską z inspiracjami japońskimi.

W tradycyjnej kuchni francuskiej przegrzebek wielki często pojawia się w zapiekankach, np. w słynnej „Coquilles Saint‑Jacques”, gdzie mięso przegrzebków łączy się z sosem na bazie śmietany, białego wina i grzybów, a całość zapieka w muszli pod warstwą bułki tartej i masła. Danie to stało się klasyką serwowaną w bistrach i restauracjach, a jego nazwa nawiązuje bezpośrednio do muszli św. Jakuba, czyli właśnie muszli przegrzebka.

W kuchni śródziemnomorskiej przegrzebki bywają grillowane na ruszcie, skrapiane oliwą z oliwek i podawane z czosnkiem, natką pietruszki oraz pomidorami. W kuchni azjatyckiej natomiast często pojawiają się w zupach, stir‑fry, a także w wersji marynowanej w sosie sojowym z imbirem i chili. Ich wszechstronność sprawia, że można je łatwo wkomponować zarówno w proste, domowe potrawy, jak i w wyrafinowane degustacyjne menu.

Wielu kucharzy zwraca uwagę, że przegrzebek wielki szczególnie dobrze znosi łączenie z produktami sezonowymi. Wiosną pasuje do młodych warzyw, takich jak szparagi czy zielony groszek, latem do lekkich sałatek z cytrusami, jesienią do dań z dynią i grzybami, a zimą do kremowych purée z selera czy ziemniaków. Jego neutralny, ale wyraźnie morski profil smakowy działa jak płótno, na którym można budować różne kompozycje smakowe.

Aspekty ekologiczne, bezpieczeństwo i zdrowie

Rosnąca popularność przegrzebka wielkiego rodzi pytania o zrównoważone zarządzanie zasobami i wpływ połowów na środowisko morskie. Jak wspomniano, pogłębiarki denne mogą uszkadzać wrażliwe siedliska, w tym łąki trawy morskiej, rafy i obszary zamieszkiwane przez inne, chronione gatunki. Z tego powodu w wielu krajach wprowadza się ograniczenia w liczbie licencji połowowych, kwoty połowowe, minimalne rozmiary odławianych osobników oraz zamknięcia sezonowe, dzięki którym populacje mają czas na regenerację.

Hodowla w ramach akwakultury jest często przedstawiana jako ekologiczna alternatywa, choć i ona wiąże się z wyzwaniami. Wysokie zagęszczenie zwierząt może sprzyjać rozprzestrzenianiu się chorób czy pasożytów, a intensywne wykorzystanie określonych akwenów wymaga starannego monitoringu jakości wody. Dobrze prowadzone gospodarstwa dbają o odpowiednie prądy wodne, rotację pól hodowlanych i ograniczanie ingerencji w naturalne siedliska, tak aby minimalizować negatywne skutki dla lokalnych ekosystemów.

Istotną kwestią jest także bezpieczeństwo konsumenta. Jako organizm filtrujący przegrzebek może akumulować w tkankach różne substancje z wody morskiej, w tym toksyny produkowane przez niektóre gatunki glonów (np. odpowiedzialne za zjawisko „czerwonego przypływu”) oraz metale ciężkie. Dlatego w krajach Unii Europejskiej prowadzi się systematyczny monitoring łowisk małży, a zbiory z obszarów, w których stężenie toksyn przekracza normy, są tymczasowo wstrzymywane. Ten system kontroli znacząco obniża ryzyko zatruć pokarmowych.

Z perspektywy zdrowia konsumenta przegrzebek jest produktem korzystnym. Niska zawartość tłuszczu i wysoki udział kwasów omega‑3 wspomagają profil lipidowy krwi i działają przeciwzapalnie. Białko jest łatwo przyswajalne, a obecne w mięsie mikroelementy wzmacniają układ odpornościowy i funkcjonowanie tarczycy (dzięki jodowi). Jedyną grupą, która musi zachować szczególną ostrożność, są osoby z alergią na owoce morza oraz skorupiaki i mięczaki – u nich spożycie przegrzebków może wywołać reakcje alergiczne o różnym nasileniu.

W kontekście zmian klimatycznych przegrzebek wielki, podobnie jak inne organizmy o muszli wapiennej, jest narażony na skutki zakwaszenia oceanów. Wzrost stężenia dwutlenku węgla w atmosferze prowadzi do obniżenia pH wody morskiej, co utrudnia organizmom budowanie i utrzymanie solidnych muszli. Może to wpływać na tempo wzrostu, przeżywalność młodych stadiów i ogólną kondycję populacji. Dodatkowo wzrost temperatury wód może przesuwać optymalne zasięgi gatunku na północ, co ma konsekwencje dla lokalnych rybołówstw.

Znaczenie kulturowe, symbolika i ciekawostki

Muszla przegrzebka wielkiego od stuleci inspirowała ludzi swoją formą i symetrią. W sztuce renesansowej i barokowej często pojawia się jako motyw dekoracyjny w architekturze, malarstwie, rzeźbie czy sztuce użytkowej. Jest symbolem piękna natury, odrodzenia, a niekiedy także płodności. Jej kształt przypomina promienie słońca, co sprzyjałotworzeniu bogatej symboliki związanej ze światłem i duchową drogą człowieka.

Szczególnie istotne jest jej miejsce w tradycji pielgrzymkowej do Santiago de Compostela. Muszla „świętego Jakuba” (coquille Saint‑Jacques) stała się znakiem rozpoznawczym pątników przemierzających szlaki Camino de Santiago. Pielgrzymi przyczepiali muszle do kapeluszy, płaszczy czy toreb jako symbol odbywanej podróży i duchowej przemiany. Do dziś wzdłuż dróg prowadzących do Santiago można zobaczyć wmurowane w chodniki lub tablice kamienne symbole muszli wskazujące kierunek marszu.

Muszla przegrzebka znalazła także zastosowanie jako ikoniczny symbol w przestrzeni komercyjnej. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest logotyp koncernu paliwowego, wykorzystujący stylizowaną muszlę w barwach czerwono‑żółtych. Choć korporacja nie ma bezpośredniego związku z połowem małży, wybrała ten motyw ze względu na jego rozpoznawalność i bogatą warstwę skojarzeń – od tradycji pielgrzymek po konotacje z energią i dynamiką.

Ciekawostką jest niezwykła struktura „oczek” na brzegu płaszcza przegrzebka. Nie są to proste plamki światłoczułe, ale złożone narządy, w których znajdują się zwierciadła zbudowane z guaniny. Dzięki nim przegrzebek ma zaskakująco dobrą zdolność wykrywania ruchu i kontrastu, co pomaga mu ocenić zagrożenie ze strony drapieżnika. Badania nad tymi oczami stały się inspiracją dla inżynierów pracujących nad nowoczesnymi systemami optycznymi i materiałami odblaskowymi.

Przegrzebki wykazują też interesujące zachowania w odpowiedzi na dotyk i zmiany w otoczeniu. Gdy na muszli zaczyna osiadać nadmierna ilość osadów lub organizmów przyczepnych, takich jak osiadłe wieloszczety czy małe małże, potrafią wykonywać serię energicznych „klaśnięć”, aby się ich pozbyć. W ten sposób aktywnie dbają o czystość swojej powierzchni i ograniczają obciążenie, które mogłoby utrudniać im poruszanie się czy wymianę gazową.

W niektórych kulturach lokalnych, szczególnie nadmorskich społecznościach Bretanii i Galicji, muszle przegrzebka wykorzystywane są jako element rękodzieła i pamiątek. Zdobione są malunkami, rzeźbionymi wzorami czy napisami, a następnie sprzedawane turystom jako symbol morskiego dziedzictwa regionu. Poza dekoracjami pełnią funkcje praktyczne – bywają używane jako łyżki, naczynka do podawania sosów, a nawet jako kadzielnice w niektórych tradycyjnych obrzędach.

Pod względem taksonomicznym przegrzebek wielki należy do grupy, w której występuje wiele spokrewnionych gatunków o podobnej budowie, ale różniących się rozmiarem, ubarwieniem i zasięgiem geograficznym. To sprawia, że w handlu można spotkać produkty oznaczone ogólnie jako „scallops”, które nie zawsze pochodzą z Pecten maximus, lecz z innych gatunków, np. z Pacyfiku czy Ameryki Północnej. Dla świadomych konsumentów i kucharzy rozróżnianie tych gatunków ma znaczenie, ponieważ różnią się one strukturą mięsa oraz intensywnością smaku.

Aspekty handlowe, klasyfikacja jakości i przechowywanie

Na rynku hurtowym i detalicznym przegrzebek wielki występuje w kilku formach. Sprzedaje się go w całości, w muszli – głównie w sezonie i w regionach nadmorskich – lub w postaci samych mięśni, świeżych bądź mrożonych. Muszle bywają też osobno oczyszczane i sprzedawane jako dekoracje lub naczynia do serwowania potraw. W handlu międzynarodowym dominują jednak mrożone mięśnie, pakowane próżniowo, co znacznie wydłuża ich trwałość i ułatwia transport.

Klasyfikacja jakościowa opiera się zwykle na wielkości mięśni, świeżości oraz metodzie przetwarzania. Większe, równo przycięte mięśnie o jednolitej barwie i sprężystej strukturze są najbardziej cenione. Zwraca się także uwagę na zawartość wody – część producentów stosuje proces glazurowania lub dodatki fosforanów, które zwiększają zdolność wiązania wody, co może pogarszać strukturę po rozmrożeniu. Produkty premium ograniczają takie zabiegi, oferując mięso możliwie zbliżone do naturalnego.

Świeże przegrzebki w muszlach powinny być przechowywane w temperaturze zbliżonej do lodówki, w wilgotnym środowisku, najlepiej na lodzie, ale bez bezpośredniego kontaktu mięsa z wodą roztopową. Otwarta muszla powinna reagować na dotyk – zdrowy, żywy przegrzebek domknie ją lub przynajmniej poruszy płaszcz. Mięso już wyjęte z muszli jest bardziej wrażliwe na zepsucie, dlatego zaleca się jego spożycie w ciągu 24–48 godzin od zakupu.

W przypadku produktów mrożonych kluczowa jest stabilność łańcucha chłodniczego. Głębokie zamrożenie tuż po połowie lub odłowie zapewnia dobrą jakość i ogranicza straty soków po rozmrożeniu. Rozmrażać najlepiej powoli, w lodówce, unikając gwałtownych zmian temperatury. Nie zaleca się ponownego zamrażania już rozmrożonych przegrzebków, chyba że zostały poddane obróbce termicznej.

Na etykietach produktów z przegrzebka coraz częściej pojawiają się oznaczenia związane z certyfikacją zrównoważonego rybołówstwa lub akwakultury, np. standardy dotyczące dobrostanu środowiska, minimalizacji przyłowu czy śledzenia pochodzenia. Dla konsumentów zainteresowanych wpływem swoich wyborów żywieniowych na ekosystemy morskie takie certyfikaty mogą być ważnym kryterium zakupu.

FAQ – Najczęstsze pytania o przegrzebka wielkiego (Pecten maximus)

Jak odróżnić przegrzebka wielkiego od innych gatunków przegrzebków w sklepie?

Rozróżnienie gatunków w praktyce bywa trudne, szczególnie gdy sprzedawane są same mięśnie bez muszli. Pecten maximus w muszli ma charakterystyczny, wachlarzowaty kształt z wyraźnymi promienistymi żebrami i dość dużymi „uszkami” przy zawiasie. Muszla często jest dwubarwna, z odcieniami żółci, pomarańczy czy czerwieni. W przypadku samych mięśni warto zwracać uwagę na kraj pochodzenia, nazwę łacińską na etykiecie oraz rozmiar – przegrzebek wielki należy do większych gatunków. W handlu wysokiej jakości produkty zwykle jasno deklarują gatunek i obszar połowu.

Czy przegrzebek wielki nadaje się do jedzenia na surowo i na co zwrócić uwagę?

Przegrzebek wielki może być spożywany na surowo, ale wyłącznie wtedy, gdy jest absolutnie świeży i pochodzi z kontrolowanych połowów lub hodowli z nadzorem sanitarnym. Należy kupować go u zaufanych dostawców, najlepiej z certyfikatem jakości i informacją o dacie połowu. Mięso powinno mieć świeży, morski zapach, być sprężyste i lśniące, bez śladów śluzu czy przebarwień. Przed podaniem surowego przegrzebka warto zachować maksymalną higienę przygotowania, używać czystych narzędzi i przechowywać go w niskiej temperaturze. Osoby o obniżonej odporności, kobiety w ciąży oraz dzieci powinny unikać surowych owoców morza.

Jak długo można przechowywać świeże przegrzebki w domu i w jakich warunkach?

Świeże przegrzebki w muszlach najlepiej spożyć w ciągu 24 godzin od zakupu, maksymalnie do 48 godzin, jeśli były właściwie przechowywane. Powinny leżeć w lodówce w temperaturze 0–4°C, najlepiej na lodzie, z możliwością odprowadzania wody roztopowej. Nie wolno ich przechowywać w szczelnie zamkniętych pojemnikach, ponieważ potrzebują dostępu do powietrza. Mięso już wyjęte z muszli jest jeszcze bardziej wrażliwe – zaleca się zużycie w ciągu jednego dnia. W przypadku dłuższego przechowywania lepiej je zamrozić, pamiętając o szybkim zamrożeniu i późniejszym powolnym rozmrażaniu w lodówce.

Czy jedzenie przegrzebków jest bezpieczne dla kobiet w ciąży i dzieci?

Dla kobiet w ciąży i dzieci bezpieczniejsze jest spożywanie przegrzebków po pełnej obróbce termicznej, co zmniejsza ryzyko zakażenia bakteriami czy pasożytami. Surowych owoców morza w tych grupach lepiej unikać. Ważne jest także źródło pochodzenia – najlepiej wybierać produkty z kontrolowanych łowisk lub hodowli, objęte monitoringiem toksyn i metali ciężkich. U dzieci warto wprowadzać przegrzebki stopniowo, obserwując ewentualne reakcje alergiczne, gdyż mięczaki należą do częstszych alergenów. Odpowiednio przygotowane przegrzebki mogą jednak stanowić wartościowy element diety, dostarczając białka, jodu i innych mikroelementów.

Na co zwrócić uwagę, kupując mrożone przegrzebki, aby były dobrej jakości?

Przy zakupie mrożonych przegrzebków warto zwrócić uwagę na kilka elementów. Po pierwsze, opakowanie powinno być nienaruszone, bez śladów rozmrożenia i ponownego zamrożenia (np. grudek lodu wewnątrz). Po drugie, warto czytać etykietę: unikać produktów z dużą ilością dodatków, np. fosforanów zwiększających retencję wody, oraz wybierać te, które jasno podają gatunek i obszar połowu lub hodowli. Ważny jest też termin przydatności i data mrożenia – im krótszy czas od połowu do zamrożenia, tym lepsza tekstura mięsa po rozmrożeniu. Dodatkowym atutem mogą być certyfikaty zrównoważonego rybołówstwa.