Małgiew piaskowa, znana naukowo jako Mya arenaria, jest jednym z najbardziej charakterystycznych małżów strefy przybrzeżnej mórz chłodniejszych i umiarkowanych. Choć w Polsce kojarzona jest raczej z ciekawostką przyrodniczą niż popularnym daniem, na świecie stanowi ważny element rybołówstwa i kultury kulinarnej. Ten niepozorny, głęboko zakopujący się w osadach mięczak odgrywa istotną rolę zarówno w ekosystemach nadmorskich, jak i w gospodarce człowieka, będąc jednocześnie doskonałym przykładem gatunku inwazyjnego, który zdołał skolonizować ogromne obszary poza swoim pierwotnym zasięgiem.

Charakterystyka gatunku i wygląd małgwi piaskowej

Małgiew piaskowa to gatunek małża z rodziny Myidae, zaliczany do typu mięczaków (Mollusca) i gromady małży (Bivalvia). Jej ciało jest typowe dla małżów – miękkie, bez wyraźnie wyodrębnionej głowy, chronione przez dwie wapienne muszle. Muszla jest stosunkowo cienka, delikatna, o kształcie wydłużonego owalu, lekko wydłużona w kierunku tylnym. U osobników dorosłych długość muszli najczęściej waha się między 6 a 10 cm, choć w sprzyjających warunkach może osiągać nawet około 15 cm.

Barwa muszli Mya arenaria jest zwykle jasna – kremowa, szarobiała lub żółtawobiała, często z widocznymi ciemniejszymi pasami wzrostu. Zewnętrzna powierzchnia jest delikatnie prążkowana, z wyraźnymi, promienistymi rowkami i koncentrycznymi liniami przyrostowymi. W przeciwieństwie do wielu innych jadalnych małży, jej muszla jest kruchejsza i łatwiej ulega uszkodzeniom mechanicznym, co ma znaczenie przy obróbce i transporcie.

Wnętrze muszli ma barwę perłowobiałą lub lekko niebieskawą. Charakterystyczną cechą jest obecność długiego, podwójnego syfonu – elastycznych rurek, którymi małgiew pobiera wodę morską oraz wydala ją wraz z przefiltrowanymi cząstkami. Syfon ten jest tak długi, że zwierzę może przebywać głęboko w osadzie (nawet 20–30 cm pod powierzchnią), pozostawiając jedynie otwory syfonów tuż przy powierzchni dna. Ten sposób życia zapewnia ochronę przed drapieżnikami i falowaniem.

Pod względem anatomicznym małgiew piaskowa jest doskonale przystosowana do stylu życia filtratora. Posiada silnie rozwinięte skrzela, które pełnią jednocześnie funkcję oddechową i filtracyjną. Przepuszczając duże ilości wody przez ciało, małgiew wychwytuje zawieszone w niej drobinki pokarmu – głównie fitoplankton, detrytus organiczny i mikroorganizmy. Dzięki temu odgrywa ważną rolę w oczyszczaniu wód przybrzeżnych.

Cykl życiowy Mya arenaria obejmuje stadium larwalne planktoniczne, w którym młode osobniki swobodnie unoszą się w wodzie, zanim osiedlą się na dnie i zaczną prowadzić osiadły tryb życia. Rozród najczęściej ma miejsce wiosną i wczesnym latem; samice uwalniają jaja do wody, gdzie dochodzi do zapłodnienia zewnętrznego. Taka strategia rozrodcza sprzyja szerokiemu rozprzestrzenianiu się gatunku – larwy mogą być przenoszone na duże odległości prądami morskimi.

Zasięg występowania i środowisko życia

Małgiew piaskowa ma interesującą historię biogeograficzną. Jej pierwotny zasięg obejmował najprawdopodobniej północno-zachodni Ocean Atlantycki, głównie wybrzeża Ameryki Północnej – od Kanady po środkowe stany USA. Wraz z rozwojem żeglugi i handlu, zwłaszcza od czasów wielkich odkryć geograficznych, gatunek ten został zawleczony do Europy i innych regionów świata, najpewniej wraz z balastem statków i transportem ładunków.

Obecnie Mya arenaria występuje szeroko w strefie przybrzeżnej Północnego Atlantyku – po obu jego stronach. Na wybrzeżach Europy spotykana jest od Morza Barentsa, przez Morze Północne, Bałtyk, aż po zachodnie wybrzeża Francji. Szczególnie dobrze radzi sobie w wodach o niższym zasoleniu, dlatego w Morzu Bałtyckim, zwłaszcza w jego zachodniej i centralnej części, tworzy liczne populacje. Jest także notowana w niektórych częściach Oceanu Arktycznego i w regionach o umiarkowanym klimacie na innych kontynentach, gdzie została introdukowana.

Środowiskiem życia małgwi piaskowej są przede wszystkim płytkie strefy przybrzeżne – od linii pływów po głębokości sięgające kilkudziesięciu metrów. Najchętniej zasiedla miękkie, drobnoziarniste osady: piaski, muły oraz mieszaniny piasku z drobnym żwirem. Kluczowym czynnikiem jest możliwość zakopywania się – im łatwiej małgiew może wnikać w podłoże i utrzymywać w nim swoje miejsce, tym lepiej dla jej funkcjonowania.

Gatunek ten wykazuje stosunkowo dużą tolerancję na zmiany zasolenia i temperatury. Występuje zarówno w wodach w pełni morskich, jak i w środowiskach estuariowych, gdzie słodka woda rzeczna miesza się z wodą morską, tworząc gradient zasolenia. Takie warunki sprzyjają gatunkom euryhalicznym, zdolnym znosić szeroki zakres zasolenia. Małgiew piaskowa potrafi również tolerować niższe temperatury, a nawet okresy przemarznięcia w płytkich partiach dna, co jest szczególnie ważne w rejonach o surowszym klimacie.

Ekologicznie Mya arenaria odgrywa rolę gatunku kluczowego w wielu siedliskach przybrzeżnych. Jej masowe występowanie tworzy swoiste „łąki” małży w osadach dna, które stanowią bazę pokarmową dla licznych drapieżników: ryb, ptaków morskich (np. kaczek morskich, mew), a także krabów i ssaków morskich. Jednocześnie intensywna filtracja wody przez liczne osobniki wpływa na klarowność wody, obieg substancji odżywczych i strukturę całej społeczności planktonu.

Znaczenie gospodarcze i przemysłowe

Małgiew piaskowa jest jednym z ważniejszych gatunków jadalnych małży w rejonach, gdzie obficie występuje. Szczególne znaczenie gospodarcze ma na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, gdzie jest znana jako soft-shell clam lub steamers, a także w północnej i zachodniej Europie. Poławia się ją zarówno w sposób tradycyjny, jak i z użyciem nowoczesnych technik połowowych, dostarczając surowca dla przemysłu spożywczego, gastronomii oraz lokalnych rynków rybnych.

W Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie Mya arenaria stanowi ważny element lokalnego dziedzictwa kulinarnego. Z małgwi przygotowuje się liczne potrawy, w tym słynne zupy chowder, dania z małży na parze, smażone w panierce czy zapiekane z dodatkami warzyw i ziół. Delikatne, stosunkowo miękkie mięso, o lekko słodkawym posmaku, jest cenione w kuchni domowej i restauracyjnej. W Europie, w tym w Skandynawii, Niemczech czy na wybrzeżach Wielkiej Brytanii, gatunek ten również trafia na stoły, choć jego popularność bywa mniejsza niż innych małży, takich jak omułek czy sercówka.

Z perspektywy przemysłowej najważniejsze znaczenie ma rozwinięte rybołówstwo przybrzeżne. Połowy odbywają się głównie metodą ręcznego zbierania przy użyciu grabi, szpadli lub specjalnych szczotek, zwłaszcza na płyciznach odsłanianych podczas odpływu. W wielu regionach stosuje się także zmechanizowane narzędzia do odłowu małży, takie jak hydrauliczne pogłębiarki czy przystosowane do dna trały. Umożliwia to pozyskanie dużych ilości surowca, ale jednocześnie niesie ryzyko degradacji siedlisk, powodując naruszenie struktury osadu i uszkodzenia innych organizmów bentosowych.

W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na produkty z małży, w niektórych krajach rozwijane są formy akwakultury małgwi piaskowej. Polegają one na kontrolowanym wysiewaniu młodych osobników na wyznaczonych obszarach dna oraz ochronie tych stanowisk przed nadmiernymi połowami i drapieżnictwem. Takie gospodarstwa mogą zwiększać stabilność dostaw, ale wymagają starannego monitoringu środowiskowego, by uniknąć nadmiernego zanieczyszczenia i zaburzeń ekosystemu.

Gatunek ten ma także znaczenie pośrednie dla ekonomiki nadmorskich społeczności. Połowy małgwi piaskowej tworzą miejsca pracy w rybołówstwie, przetwórstwie, logistyce i gastronomii. W regionach, gdzie turystyka kulinarna odgrywa dużą rolę, lokalne dania z małży przyciągają gości, wzmacniając pozycję regionalnych produktów. Warto przy tym podkreślić, że w wielu krajach wprowadzono regulacje prawne dotyczące minimalnej wielkości poławianych osobników, sezonów ochronnych oraz limitów zbioru, by zachować zrównoważone użytkowanie zasobów.

Istotnym aspektem gospodarczo-zdrowotnym są zagrożenia związane z kumulacją zanieczyszczeń w tkankach małży. Jako organizm filtrujący Mya arenaria może gromadzić w swoim ciele toksyny, metale ciężkie oraz patogeny. Dlatego obszary pozyskania muszą być regularnie monitorowane pod kątem jakości wody i ryzyka skażeń, zaś w niektórych regionach wprowadza się czasowe zakazy połowów podczas zakwitów toksycznych glonów (tzw. red tides), aby chronić zdrowie konsumentów.

Znaczenie ekologiczne i rola w ekosystemie

Małgiew piaskowa jest znakomitym przykładem organizmu, którego obecność wpływa na strukturę całych ekosystemów przybrzeżnych. Jako filtrator o wysokiej wydajności przepuszcza dziennie znaczną ilość wody przez swoje skrzela, redukując stężenie zawiesiny i fitoplanktonu. Proces ten sprzyja zwiększeniu przejrzystości wody i pośrednio wpływa na warunki świetlne w strefie przydennej, co może oddziaływać na rozwój roślinności podwodnej, takich jak trawy morskie.

Poprzez zakopywanie się w osadach małgiew piaskowa uczestniczy także w bioturbacji – mieszaniu i przewietrzaniu warstw dna. Ruchy małża oraz praca syfonów powodują mechaniczne przemieszczanie cząstek osadu, co wpływa na redystrybucję substancji odżywczych oraz tlenowanie głębszych warstw. Dzięki temu niektóre procesy mikrobiologiczne zachodzą sprawniej, a środowisko przydenne może utrzymywać wyższy poziom aktywności biologicznej.

Małgiew stanowi ważne ogniwo w łańcuchach pokarmowych. Jej bogate w białko mięso jest chętnie zjadane przez liczne drapieżniki. W rejonach, gdzie występuje masowo, populacje ptaków morskich i ryb specjalizują się w jej eksploatacji, co wpływa na ich sukces lęgowy, kondycję i liczebność. W ten sposób obecność dużych ławic małgwi piaskowej może kształtować strukturę całej społeczności zwierząt w danym akwenie.

Jednocześnie, jako gatunek inwazyjny w wielu częściach świata, Mya arenaria może wpływać negatywnie na rodzime ekosystemy. Zajmując przestrzeń i wykorzystując zasoby pokarmowe, konkuruje z lokalnymi małżami i innymi organizmami bentosowymi. W niektórych regionach obserwuje się wypieranie gatunków rodzimych, spadek ich liczebności oraz zmiany w bioróżnorodności. To pokazuje, że nawet organizmy o pozornie „pożytecznej” roli filtratorów mogą stać się czynnikiem zaburzającym równowagę przyrody, jeśli zostaną przeniesione poza swój naturalny zasięg.

Na znaczenie ekologiczne małgwi piaskowej wpływa również jej wrażliwość na zmiany środowiskowe. Gatunek ten może być wykorzystywany jako bioindykator jakości wód przybrzeżnych. Analiza kondycji populacji, tempa wzrostu muszli, wskaźników reprodukcyjnych czy zawartości zanieczyszczeń w tkankach pozwala wnioskować o stanie ekosystemu. Naukowcy wykorzystują małgwie do badań nad skutkami eutrofizacji, zmian klimatycznych, a także rozprzestrzenianiem substancji toksycznych w środowisku morskim.

Aspekty kulinarne i wartość odżywcza

W krajach, gdzie małgiew piaskowa jest masowo poławiana, stanowi ważny składnik kuchni regionalnej. Jej mięso jest stosunkowo delikatne w porównaniu z innymi małżami, ma lekką, niemal kremową konsystencję i subtelny smak morza. W kuchni północnoamerykańskiej popularne jest serwowanie małgwi na parze z dodatkiem masła i przypraw, przyrządzanie kremowych zup z małżami oraz podawanie ich w formie smażonych plastrów w panierce.

Pod względem wartości odżywczej Mya arenaria jest bogata w pełnowartościowe białko, zawierając przy tym niewielką ilość tłuszczu. Dostarcza licznych mikroelementów, takich jak żelazo, cynk, selen, a także witaminy z grupy B. Obecność nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 sprawia, że regularna, lecz umiarkowana konsumpcja małży może wspierać zdrowie układu sercowo-naczyniowego. Z punktu widzenia dietetyki małże, w tym małgiew piaskowa, są postrzegane jako wartościowe, niskokaloryczne źródło białka zwierzęcego.

Przy spożywaniu małgwi piaskowej istotne są jednak kwestie bezpieczeństwa żywności. Mięczaki filtrujące mają zdolność kumulowania substancji z wody, w tym metali ciężkich, związków organicznych oraz toksyn wytwarzanych przez niektóre gatunki glonów. Z tego powodu w wielu krajach istnieją rygorystyczne systemy monitoringu obszarów połowowych. Konsumenci powinni wybierać produkty z legalnych, kontrolowanych źródeł, a samodzielne zbieranie małży w rejonach nieznanego pochodzenia może wiązać się z podwyższonym ryzykiem zatrucia.

W kuchni europejskiej małgiew bywa mniej znana niż inne małże, jednak nadaje się do podobnych zastosowań. Można ją gotować na parze, piec, dusić w winie, dodawać do sosów do makaronu, risotto czy gulaszy rybnych. Z racji delikatności mięsa ważne jest, by nie poddawać jej zbyt długiej obróbce cieplnej – nadmierne gotowanie może spowodować stwardnienie i utratę walorów smakowych. W wielu tradycyjnych przepisach małże łączy się z czosnkiem, pietruszką, białym winem, śmietaną lub pomidorami, co podkreśla ich morski aromat.

Warto wspomnieć również o aspektach kulturowych. W regionach, gdzie Mya arenaria jest popularna, organizuje się lokalne festiwale małży, konkursy kulinarne i wydarzenia promujące produkty morskie. Małże stają się symbolem nadmorskiej tożsamości, łącząc tradycję rybołówstwa z nowoczesną gastronomią. Jednocześnie rosnąca świadomość ekologiczna sprawia, że coraz częściej podkreśla się konieczność odpowiedzialnej konsumpcji owoców morza, w tym zwracanie uwagi na pochodzenie, sezonowość i wpływ połowów na środowisko.

Małgiew piaskowa jako gatunek inwazyjny i problemy ochrony

Rozprzestrzenianie się Mya arenaria poza jej pierwotny zasięg geograficzny jest klasycznym przykładem biologicznej inwazji związanej z działalnością człowieka. Zawleczenie małgwi do Europy i innych regionów świata najpewniej nastąpiło w wyniku transportu wodą balastową statków oraz razem z innymi ładunkami morskimi, zwłaszcza w czasach intensywnego rozwoju żeglugi oceanicznej. Po osiedleniu się w nowych siedliskach gatunek ten dzięki wysokiej płodności, tolerancji ekologicznej i efektywnym strategiom rozrodu szybko zyskał dominującą pozycję w wielu społecznościach bentosowych.

Skutki inwazji małgwi piaskowej są zróżnicowane. Z jednej strony jej obecność może zwiększać zdolność ekosystemu do filtracji wody oraz stanowić dodatkowe źródło pokarmu dla drapieżników. Z drugiej jednak strony silna konkurencja o przestrzeń i zasoby pokarmowe może prowadzić do spadku liczebności rodzimych gatunków małży, ślimaków i innych organizmów dennych. W niektórych regionach opisano przypadki zaniku lokalnych populacji gatunków o mniejszej zdolności adaptacyjnej, co wiąże się ze spadkiem bioróżnorodności i zmianą funkcjonowania całego ekosystemu.

Problemem są też potencjalne interakcje z innymi gatunkami inwazyjnymi. Małgiew piaskowa może tworzyć złożone układy konkurencyjne z innymi przybyszami, takimi jak niektóre gatunki małży, skorupiaków czy wieloszczetów. W efekcie powstaje nowa, silnie przekształcona struktura biocenoz, w której trudno odtworzyć stan pierwotny. To z kolei komplikuje działania ochronne i wymaga długofalowych, dobrze zaplanowanych strategii zarządzania zasobami morskimi.

W niektórych krajach podejmowane są próby ograniczania rozprzestrzeniania się Mya arenaria, zwłaszcza w obszarach szczególnie wrażliwych przyrodniczo, takich jak rezerwaty przyrody czy chronione siedliska ptaków. Działania te obejmują kontrolę transferu wody balastowej, regulację transportu organizmów akwakulturowych, monitoring nowych stanowisk i szybkie reagowanie na pojawienie się gatunku w miejscach dotąd wolnych od jego obecności. Jednak skuteczne zahamowanie ekspansji w otwartych, silnie skomunikowanych systemach morskich jest bardzo trudne, a w wielu przypadkach praktycznie niemożliwe.

Kwestie ochrony małgwi piaskowej mają także wymiar lokalny. Choć gatunek ten może być inwazyjny, w regionach, gdzie jest od dawna obecny i eksploatowany gospodarczo, pojawia się potrzeba ochrony zasobów przed przełowieniem. Regulacje prawne dotyczące wielkości połowu, okresów ochronnych oraz metod zbierania mają na celu utrzymanie populacji na stabilnym poziomie, który pozwoli zachować zarówno funkcje ekologiczne, jak i znaczenie ekonomiczne małgwi.

Ciekawostki naukowe i kulturowe

Małgiew piaskowa od dawna przyciąga uwagę naukowców jako organizm modelowy w badaniach nad ekologią bentosu, biologią rozrodu i reakcjami na zanieczyszczenia środowiska. Dzięki stosunkowo prostej budowie, łatwości pozyskania oraz zdolności do gromadzenia różnych substancji w tkankach była wykorzystywana w licznych badaniach toksykologicznych i ekologicznych. Analiza wzrostu muszli oraz składu izotopowego węglanu wapnia w skorupkach pozwala odtworzyć warunki środowiskowe panujące w przeszłości, co czyni ją interesującym narzędziem w badaniach nad zmianami klimatycznymi.

Ciekawostką jest również zróżnicowana długość życia małgwi piaskowej w zależności od warunków siedliskowych. W niektórych rejonach osobniki dożywają kilkunastu lat, a ich muszle zachowują wyraźnie widoczne linie przyrostowe, podobne do słojów w pniach drzew. Umożliwia to naukowcom analizę rocznego tempa wzrostu i porównywanie go z czynnikami środowiskowymi, takimi jak temperatura, zasolenie czy dostępność pokarmu.

W kulturze kulinarnej Ameryki Północnej soft-shell clams stały się ikoną nadmorskich regionów, zwłaszcza Nowej Anglii. Serwowane w przydrożnych barach rybnych, na lokalnych festynach czy w nadmorskich restauracjach, symbolizują bliski związek mieszkańców z morzem. W niektórych miejscowościach organizuje się nawet konkursy w szybkim zbieraniu lub jedzeniu małży, co świadczy o ich zakorzenieniu w tradycjach lokalnych społeczności.

Interesującym aspektem jest też językowe i kulturowe zróżnicowanie nazewnictwa. W różnych językach małgiew piaskowa bywa określana w sposób odnoszący się albo do jej miękkiej muszli, albo do zdolności zakopywania się, albo do typowego siedliska piaszczystego. Te potoczne nazwy odzwierciedlają sposób, w jaki ludzie postrzegają i klasyfikują organizmy na podstawie ich najłatwiej zauważalnych cech.

Z punktu widzenia popularyzacji nauki gatunek ten jest wdzięcznym obiektem pokazowym w edukacji morskiej. Łatwo zaobserwować ślady jego obecności na plażach – charakterystyczne, małe otworki w piasku, przez które syfonuje wodę. W wielu ośrodkach edukacyjnych, muzeach morskich i akwariach publicznych wykorzystuje się małgwie do prezentacji procesów filtracji wody, budowy muszli czy roli organizmów dennych w ekosystemie. Dzięki temu dzieci i dorośli mogą lepiej zrozumieć, jak istotne są nawet najmniejsze istoty w skomplikowanej sieci życia morskiego.

Współczesne badania nad Mya arenaria skupiają się także na jej potencjale jako organizmu modelowego do analiz wpływu zmian klimatu na ekosystemy przybrzeżne. Zmiany temperatury, zakwaszenie oceanów, wzrost częstości ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz przesuwanie się granic zasięgu gatunków sprawiają, że naukowcy starają się prognozować przyszłość populacji małży. Wyniki tych badań są istotne nie tylko dla ochrony bioróżnorodności, ale również dla planowania przyszłości rybołówstwa i akwakultury w zmieniającym się świecie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy małgiew piaskowa jest bezpieczna do jedzenia?

Małgiew piaskowa może być bezpieczna do spożycia, pod warunkiem że pochodzi z kontrolowanych, czystych akwenów. Jako organizm filtrujący gromadzi w sobie substancje obecne w wodzie, w tym metale ciężkie, bakterie i toksyny produkowane przez niektóre glony. Dlatego istotne jest kupowanie małży z legalnych źródeł, objętych monitoringiem sanitarnym. Należy także przestrzegać zaleceń dotyczących zakazów połowu w okresach zakwitów toksycznych alg.

W jaki sposób małgiew piaskowa wpływa na środowisko morskie?

Małgiew piaskowa odgrywa ważną rolę jako filtrator i uczestnik bioturbacji. Przepuszczając duże ilości wody przez skrzela, redukuje zawiesinę i poprawia przejrzystość wody, a poprzez zakopywanie się miesza i napowietrza osady denne. Jednocześnie stanowi pokarm dla wielu drapieżników, wspierając lokalne łańcuchy pokarmowe. W miejscach, gdzie jest gatunkiem obcym, może jednak wypierać rodzime małże i zmieniać strukturę ekosystemu, co bywa oceniane negatywnie.

Dlaczego małgiew piaskowa uznawana jest za gatunek inwazyjny?

Małgiew piaskowa została przeniesiona poza swój naturalny zasięg głównie przez człowieka, m.in. wraz z wodą balastową statków. W nowych regionach, zwłaszcza w Europie, szybko się zadomowiła dzięki wysokiej płodności, tolerancji na zmienne warunki i skutecznemu rozrodowi. W wielu miejscach tworzy liczne populacje, konkurując z gatunkami rodzimymi o przestrzeń i pokarm. Takie zachowanie, połączone z wywoływaniem zmian w lokalnych ekosystemach, jest typowe dla gatunków inwazyjnych.

Jak rozpoznać małgiew piaskową na plaży lub w osadach dna?

Na plaży obecność małgwi piaskowej można sygnalizować poprzez drobne otworki lub lejki w piasku, widoczne przy odpływie – to ślady działania jej syfonów. Sama muszla jest wydłużona, cienka, barwy kremowej lub szarobiała, z widocznymi liniami przyrostowymi. Po wykopaniu z osadu dostrzeżemy charakterystyczny, długi, podwójny syfon, który pozwala małży pobierać wodę z powierzchni przy jednoczesnym przebywaniu głęboko w dnie. Ta kombinacja cech ułatwia odróżnienie jej od innych małży.

Czy małgiew piaskowa występuje w Morzu Bałtyckim i czy ma znaczenie dla Polski?

Małgiew piaskowa występuje w Morzu Bałtyckim, zwłaszcza w jego zachodniej i centralnej części, gdzie zasolenie jest wyższe niż w rejonach najbardziej śródlądowych. W Polsce ma przede wszystkim znaczenie przyrodnicze – stanowi element bentosu i pokarm dla ryb oraz ptaków morskich. Jej znaczenie kulinarne i gospodarcze jest mniejsze niż w Ameryce Północnej czy niektórych krajach Europy Zachodniej, jednak lokalnie może być pozyskiwana i wykorzystywana jako surowiec spożywczy lub obiekt badań naukowych.