Przełowienie na Morzu Bałtyckim stało się jednym z kluczowych wyzwań dla współczesnego rybołówstwa i polityki morskiej w Europie Północnej. Zjawisko to nie ogranicza się wyłącznie do spadku liczebności najważniejszych gatunków, ale wpływa na całe ekosystemy, lokalne społeczności rybackie, bezpieczeństwo żywnościowe oraz gospodarki państw nadbałtyckich. Zrozumienie przyczyn przełowienia, jego długofalowych konsekwencji oraz dostępnych narzędzi zarządzania zasobami rybnymi jest niezbędne, aby odbudować populacje ryb i zapewnić zrównoważone wykorzystanie zasobów morskich dla przyszłych pokoleń.

Charakterystyka Morza Bałtyckiego i specyfika jego zasobów

Morze Bałtyckie jest akwenem półzamkniętym, otoczonym przez dziewięć państw, o ograniczonej wymianie wód z Morzem Północnym. To powoduje, że jest ono szczególnie wrażliwe zarówno na presję połowową, jak i na inne formy antropogenicznego oddziaływania, takie jak zanieczyszczenia czy eutrofizacja. Niewielka głębokość, słaba cyrkulacja wód i duże dopływy rzeczne sprawiają, że procesy regeneracji ekosystemu zachodzą wolniej niż na wielu innych akwenach.

W Bałtyku kluczową rolę odgrywają przede wszystkim trzy gatunki ryb komercyjnych: dorsz, śledź i szprot. Dorsz, drapieżnik szczytowy, przez dziesięciolecia stanowił podstawę rybołówstwa w południowej części morza, w tym dla polskiej floty. Śledź i szprot są natomiast gatunkami pelagicznymi, o dużej liczebności i znaczeniu zarówno dla rybołówstwa, jak i dla funkcjonowania sieci troficznych. Poza nimi istotne są populacje łososia, troci wędrownej, stornia, leszcza morskiego oraz ryb przydennych, które w wielu rejonach mają charakter lokalnie ważnych zasobów.

Wrażliwość Bałtyku wynika również z jego stosunkowo niskiej bioróżnorodności. Mniejsza liczba gatunków oznacza, że utrata lub silne uszczuplenie jednej populacji może mieć nieproporcjonalnie duży wpływ na stabilność całego ekosystemu. W takim układzie przełowienie nie jest jedynie problemem ekonomicznym, lecz także poważnym zagrożeniem ekologicznym, mogącym doprowadzić do trwałej zmiany struktury i funkcjonowania środowiska morskiego.

Morze Bałtyckie leży także w strefie intensywnego rozwoju gospodarczego i gęstej zabudowy wybrzeży. Porty, żegluga handlowa, wydobycie surowców, przemysł turystyczny oraz rolnictwo w zlewniach rzek wpływają na jakość środowiska. Połączenie tych czynników z presją połowową stwarza szczególnie trudne warunki dla utrzymania stabilnych i odpornych stad ryb, zwłaszcza gatunków wrażliwych na zmiany zasolenia i temperatury.

Przyczyny przełowienia Bałtyku

Historyczne i współczesne modele eksploatacji

Dynamiczny rozwój rybołówstwa morskiego po II wojnie światowej wiązał się z rosnącą mocą jednostek, postępem technologicznym oraz intensyfikacją połowów. Rozbudowa floty, stosowanie coraz nowocześniejszych narzędzi i technik lokalizacji ławic spowodowały znaczący wzrost presji na populacje ryb. W przypadku Bałtyku dodatkowym czynnikiem był rozwój rybołówstwa w ramach gospodarek planowych krajów bloku wschodniego, co sprzyjało maksymalizacji wydobycia zasobów, często kosztem długofalowej stabilności.

Przez długi czas zasoby rybne traktowano jako w praktyce niewyczerpalne. Wskaźniki biomasy i rekrutacji były interpretowane w sposób nie zawsze odzwierciedlający długoterminowe trendy, a krótkookresowe wzrosty obfitości niejednokrotnie wykorzystywano do uzasadniania zwiększania limitów połowowych. Skutkowało to powstaniem błędnego koła: większa flota i większa zdolność połowowa wymagały wysokich kwot, co prowadziło do nadmiernej eksploatacji i osłabienia populacji kluczowych gatunków.

Niewłaściwe ustalanie limitów połowowych

Wspólna Polityka Rybołówstwa Unii Europejskiej wprowadziła system zarządzania zasobami oparty na ustalaniu rocznych kwot połowowych (TAC – Total Allowable Catches) oraz ich podziale pomiędzy państwa członkowskie. Teoretycznie limity te mają być zgodne z zaleceniami naukowymi przygotowywanymi m.in. przez ICES. W praktyce jednak, w wielu latach polityczne negocjacje prowadziły do ustalania kwot przekraczających wartości rekomendowane przez naukowców.

W Bałtyku problem ten był szczególnie widoczny w przypadku populacji dorsza wschodniobałtyckiego. Pomimo pogarszającego się stanu stada, limity często utrzymywano na zbyt wysokim poziomie, argumentując to potrzebami społeczno-ekonomicznymi regionów zależnych od rybołówstwa. Takie decyzje krótkowzrocznie chroniły miejsca pracy, lecz jednocześnie osłabiały fundament ekonomiczny sektora, jakim są stabilne i liczne zasoby ryb.

Dodatkową trudność stanowi niepewność danych naukowych. Braki w monitoringu, zmieniające się parametry środowiskowe oraz skomplikowana biologia niektórych gatunków powodują, że wyniki ocen zasobów obarczone są marginesem błędu. Jednak nawet przy uwzględnieniu tej niepewności praktyka systematycznego ustalania kwot powyżej poziomu zrównoważonego przyczyniła się do stopniowego pogarszania kondycji kluczowych populacji.

Technologie połowu i selektywność narzędzi

Rozwój technologii połowowych znacznie zwiększył efektywność eksploatacji zasobów. Stosowanie echosond, sonarów, systemów GPS, a także udoskonalonych sieci i włoków pozwala na precyzyjne lokalizowanie i odławianie ławic. Z jednej strony ogranicza to koszty połowu, z drugiej – prowadzi do szybkiego wyławiania dużej części dostępnej biomasy.

Istotnym problemem jest niska selektywność niektórych narzędzi. Odłów osobników młodocianych, które nie zdążyły przystąpić do rozrodu, przyczynia się do spadku rekrutacji i obniżenia potencjału odbudowy stada. W Morzu Bałtyckim dotyczy to przede wszystkim połowów włokami denymi i pelagicznymi, ale także niektórych typów sieci skrzelowych. Mimo wprowadzania przepisów dotyczących minimalnego rozmiaru oczek czy stref zakazu połowów, wciąż obserwuje się istotny przyłów ryb poniżej wymiaru ochronnego.

Przyłów dotyczy również gatunków innych niż docelowe, w tym ssaków morskich (np. morświna), ptaków oraz ryb o mniejszym znaczeniu komercyjnym, ale istotnych dla struktury ekosystemu. Wysoki poziom przyłowu, połączony z problemem odrzutów (discardów), przez lata zaniżał faktyczne dane o śmiertelności połowowej, co utrudniało rzetelną ocenę stanu zasobów i skuteczności środków zarządzania.

Czynniki środowiskowe i zmiany klimatu

Przełowienie rzadko działa w izolacji. W Bałtyku nakłada się ono na szereg niekorzystnych procesów środowiskowych. Jednym z kluczowych jest eutrofizacja związana z dopływem biogenów z rolnictwa, ścieków komunalnych i przemysłowych. Nadmiar azotu i fosforu prowadzi do zakwitów glonów, spadku przejrzystości wody oraz deficytów tlenowych w głębszych warstwach. Warunki niedotlenienia ograniczają dostępne siedliska dla gatunków przydennych, w tym stad tarłowych dorsza.

Zmiany klimatu powodują wzrost temperatury wody i modyfikację wzorców zasolenia, szczególnie istotnych w półsłonym Bałtyku. Dorsz jako gatunek preferujący chłodniejsze wody i wyższe zasolenie napotyka coraz trudniejsze warunki środowiskowe do rozrodu i rozwoju larw. Nawet przy ograniczeniu presji połowowej, niekorzystne parametry środowiska mogą spowalniać proces odbudowy. Zmiany klimatyczne wpływają również na rozmieszczenie innych gatunków, potencjalnie zwiększając udział gatunków ciepłolubnych i modyfikując relacje drapieżnik-ofiara.

Skutki przełowienia: ekologiczne, ekonomiczne i społeczne

Degradacja ekosystemu i zakłócenie sieci troficznych

Przełowienie drapieżników szczytowych, takich jak dorsz, może prowadzić do zjawiska kaskad troficznych. Spadek liczebności dorsza powoduje wzrost obfitości jego ofiar – śledzia i szprota – co z kolei wpływa na zooplankton i fitoplankton. Zmiana struktury sieci pokarmowej może nasilać zjawiska eutrofizacji, sprzyjać zakwitom sinic i zmieniać warunki życia dla innych organizmów. W skrajnych przypadkach prowadzi to do nowego, mniej korzystnego stanu równowagi ekosystemu, który trudno jest odwrócić.

Zmiany w strukturze wiekowej populacji ryb są kolejnym ważnym aspektem. W wyniku intensywnych połowów zmniejsza się udział dużych, starszych osobników, które zwykle mają wyższą płodność i lepiej przystosowują potomstwo do zmiennych warunków środowiskowych. Stada zdominowane przez młode ryby są bardziej podatne na wahania rekrutacji i czynniki losowe, co czyni je mniej odpornymi na dodatkowe obciążenia, takie jak anomalie klimatyczne czy epizody niedotlenienia.

Konsekwencje gospodarcze dla sektora rybołówstwa

Dla państw nadbałtyckich, w tym Polski, rybołówstwo morskie ma znaczenie zarówno ekonomiczne, jak i kulturowe. Utrata kluczowych zasobów, szczególnie dorsza, przełożyła się na spadek opłacalności połowów, konieczność ograniczania wysiłku połowowego i zamykania części łowisk. Wprowadzane w ostatnich latach moratoria i bardzo niskie kwoty na dorsza wschodniobałtyckiego zmusiły wielu rybaków do ograniczenia działalności lub całkowitego jej zakończenia.

Zmiany w strukturze połowów, polegające na przesunięciu wysiłku na śledzia, szprota i ryby przybrzeżne, nie zawsze były w stanie zrekompensować utratę dochodów z połowów dorsza. Dla części portów i miejscowości rybackich oznaczało to spadek aktywności gospodarczej, problemy na rynku pracy i konieczność poszukiwania alternatywnych źródeł utrzymania. Jednocześnie rosnące koszty paliwa, modernizacji jednostek oraz dostosowania do wymogów prawnych zwiększają presję ekonomiczną na przedsiębiorstwa rybackie.

Skutki społeczne dla społeczności przybrzeżnych

Rybołówstwo w regionie Bałtyku ma długą tradycję i jest elementem tożsamości wielu społeczności nadmorskich. Przełowienie i wynikający z niego kryzys zasobów oznaczają nie tylko problemy finansowe, ale także zagrożenie dla ciągłości dziedzictwa kulturowego. Zanik rodzinnych przedsiębiorstw, odpływ młodych ludzi z miejscowości rybackich oraz utrata poczucia bezpieczeństwa zawodowego mają głęboki wpływ na strukturę społeczną regionu.

W obliczu kurczących się zasobów dochodzi również do napięć pomiędzy różnymi grupami interesu. Rybacy komercyjni, wędkarze rekreacyjni, organizacje ekologiczne oraz administracja publiczna przedstawiają często odmienne wizje priorytetów i środków zarządzania. Konflikty dotyczą m.in. podziału kwot, dostępu do łowisk, zakresu obszarów chronionych czy skali ograniczeń połowowych. Skuteczne rozwiązanie problemu przełowienia wymaga więc nie tylko narzędzi biologicznych i ekonomicznych, lecz również mechanizmów dialogu społecznego i współzarządzania zasobami.

Zarządzanie zasobami rybnymi i możliwe rozwiązania

Wdrażanie podejścia ekosystemowego

Tradycyjne zarządzanie rybołówstwem koncentrowało się głównie na pojedynczych gatunkach i poziomie ich biomasy. Obecnie coraz większe znaczenie zyskuje podejście ekosystemowe, uwzględniające interakcje między gatunkami, stan siedlisk, wpływ czynników środowiskowych oraz powiązania z innymi sektorami gospodarki morskiej. W Bałtyku oznacza to konieczność równoczesnego ograniczania presji połowowej, walki z eutrofizacją, ochrony obszarów kluczowych dla rozrodu i żerowania oraz monitorowania skutków zmian klimatu.

W praktyce podejście ekosystemowe wymaga integracji różnych polityk: rybołówstwa, ochrony środowiska, gospodarki wodnej i planowania przestrzennego obszarów morskich. Tworzenie morskich obszarów chronionych, w tym stref wyłączonych z połowów, ma szczególne znaczenie dla gatunków o wrażliwych siedliskach rozrodczych. Zabezpieczenie takich obszarów może wspierać odbudowę stad poprzez zapewnienie bezpiecznych warunków dla tarła i wzrostu młodych osobników.

Limity połowowe oparte na doradztwie naukowym

Podstawowym narzędziem zarządzania zasobami rybnymi pozostają roczne limity połowowe. Aby były skuteczne, muszą być ustalane na poziomie zgodnym z koncepcją maksymalnego podtrzymywalnego połowu (MSY) oraz w oparciu o rekomendacje niezależnych instytucji naukowych. W kontekście przełowionych populacji, takich jak dorsz wschodniobałtycki, oznacza to konieczność stosowania podejścia ostrożnościowego, a nawet czasowych moratoriów, jeśli biomasa stada znajduje się poniżej poziomów granicznych.

Kluczowa jest tu również przejrzystość procesu decyzyjnego. Upowszechnianie wyników ocen zasobów, modeli populacyjnych i założeń stosowanych w doradztwie naukowym pozwala na lepsze zrozumienie przyczyn decyzji o ograniczeniach połowowych. Zwiększa to szanse na akceptację tych decyzji przez sektor rybacki oraz opinię publiczną. Włączenie przedstawicieli rybaków w proces konsultacyjny może pomóc w wypracowaniu bardziej realistycznych i społecznie akceptowalnych rozwiązań.

Poprawa selektywności i ograniczanie przyłowu

Istotnym elementem strategii odbudowy zasobów jest rozwój i wdrażanie bardziej selektywnych narzędzi połowu. Zwiększenie rozmiaru oczek w sieciach, stosowanie paneli ucieczkowych, modyfikacje konstrukcji włoków czy wprowadzenie sezonowych i przestrzennych zamknięć połowów mogą znacząco ograniczyć odłów młodocianych osobników i gatunków niecelowych. W Bałtyku prowadzone są liczne projekty badawcze i pilotażowe testujące innowacyjne rozwiązania w tym zakresie.

Ważną rolę odgrywa także egzekwowanie przepisów dotyczących zakazu odrzutów. Zmusza to armatorów do bardziej odpowiedzialnego planowania połowów i unikania sytuacji, w których duża część złowionej masy musi zostać wyrzucona za burtę. Systemy monitoringu elektronicznego, takie jak rejestratory wideo na pokładach oraz zaawansowane dzienniki połowowe, pomagają w kontrolowaniu zgodności z przepisami. Wspierają również zbieranie danych naukowych na temat rzeczywistej struktury połowów.

Ekonomiczne narzędzia zarządzania i wsparcie transformacji

Skuteczne zarządzanie zasobami rybnymi wymaga nie tylko regulacji ilościowych, ale także instrumentów ekonomicznych. Jednym z nich są prawa do połowów przypisane poszczególnym jednostkom lub organizacjom, co może sprzyjać długoterminowemu podejściu do eksploatacji zasobów. Systemy indywidualnych kwot transferowalnych (ITQ) stosowane w niektórych krajach, choć budzą kontrowersje, zmniejszają presję na natychmiastowe wykorzystanie dostępnej kwoty, premiując efektywne i zrównoważone strategie połowowe.

Równocześnie konieczne jest wsparcie finansowe i doradcze dla sektorów szczególnie dotkniętych ograniczeniami połowowymi. Fundusze unijne, takie jak Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury (EFMRA), mogą być wykorzystywane do modernizacji floty, poprawy bezpieczeństwa pracy, dywersyfikacji działalności gospodarczej (np. rozwój turystyki morskiej, akwakultury, usług dla nauki) oraz programów wcześniejszych emerytur lub przekwalifikowania dla rybaków. Ułatwia to łagodzenie społecznych skutków restrykcji połowowych i sprzyja akceptacji działań naprawczych.

Rola konsumentów i certyfikacja zrównoważonych połowów

Znaczenie ma nie tylko to, jak się łowi, ale także to, co trafia na talerze konsumentów. Rosnąca świadomość ekologiczna społeczeństwa przekłada się na zainteresowanie produktami pochodzącymi z zrównoważonych połowów. Certyfikaty, takie jak MSC (Marine Stewardship Council), informują o tym, że dane rybołówstwo spełnia określone kryteria środowiskowe i zarządcze. W przypadku Bałtyku proces certyfikacji bywa utrudniony ze względu na zły stan niektórych stad, jednak rozwój takich inicjatyw może motywować sektor do podejmowania działań naprawczych.

Konsumenci, wybierając produkty z odpowiednimi oznaczeniami, mogą wywierać presję na sieci handlowe i przetwórców, aby zwiększali udział ryb pochodzących z odpowiedzialnie zarządzanych łowisk. Jednocześnie promocja gatunków mniej znanych, ale liczniejszych i stabilniejszych, może odciążyć te populacje, które są w najgorszej kondycji. Edukacja konsumentów w zakresie sezonowości, wielkości ryb i pochodzenia produktów stanowi ważne uzupełnienie polityk regulacyjnych.

Inne istotne aspekty zarządzania zasobami rybnymi Bałtyku

Transgraniczny charakter zarządzania i współpraca państw

Morze Bałtyckie jest akwenem współdzielonym, a populacje ryb nie znają granic politycznych. Skuteczne zarządzanie zasobami wymaga zatem ścisłej współpracy międzynarodowej. Obejmuje to zarówno ramy UE, jak i działalność organizacji takich jak HELCOM (Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku). Wspólne programy monitoringu, badania naukowe, wymiana danych i skoordynowane regulacje połowowe umożliwiają spójne podejście do odbudowy zasobów.

Wyzwanie stanowi zróżnicowanie interesów poszczególnych państw, wynikające z odmiennej struktury flot, preferowanych gatunków, tradycji rybackich i uwarunkowań gospodarczych. Negocjacje dotyczące podziału kwot czy zakresu obszarów chronionych są często trudne, jednak brak porozumienia może prowadzić do sytuacji, w której korzyści jednego kraju są uzyskiwane kosztem wspólnego zasobu. Z tego względu zasada wspólnej odpowiedzialności za stan Bałtyku jest fundamentem długoterminowego zarządzania.

Rozwój akwakultury a presja na zasoby naturalne

W odpowiedzi na spadek dostępności dzikich zasobów rośnie znaczenie akwakultury, czyli hodowli organizmów wodnych. W regionie bałtyckim rozwijają się przede wszystkim hodowle łososia, pstrąga tęczowego oraz małży i alg. Akwakultura może odciążać zasoby naturalne, dostarczając alternatywnego źródła białka i dochodu dla społeczności przybrzeżnych. Jednak niewłaściwie prowadzona może generować nowe problemy środowiskowe, takie jak eutrofizacja, ucieczki ryb hodowlanych, przenoszenie chorób czy konflikty przestrzenne.

W kontekście Bałtyku kluczowe jest rozwijanie form akwakultury o niskim wpływie na środowisko, w tym systemów zamkniętych na lądzie, akwakultury wielotroficznej (IMTA), łączącej hodowlę ryb, małży i alg, oraz hodowli organizmów filtrujących poprawiających jakość wód. Integracja planowania akwakultury z planowaniem przestrzennym obszarów morskich pozwala na unikanie konfliktów z tradycyjnym rybołówstwem oraz innymi sposobami użytkowania morza.

Znaczenie badań naukowych i monitoringu

Bez rzetelnych danych o stanie zasobów, strukturze połowów, parametrach środowiska i presji antropogenicznej skuteczne zarządzanie jest niemożliwe. Dlatego tak istotne są regularne kampanie badawcze prowadzone przez instytuty naukowe oraz międzynarodowe programy monitoringu. Obejmują one m.in. połowy badawcze, analizy biologiczne ryb, badania genetyczne, telemetryczne śledzenie migracji, a także zaawansowane modele ekosystemowe.

Włączenie rybaków w zbieranie danych – tzw. citizen science w rybołówstwie – może zwiększać ilość i różnorodność informacji dostępnych dla naukowców. Przykładem są programy rejestrowania długości i gatunków odławianych ryb, przekazywania prób do analiz laboratoryjnych czy raportowania obserwacji nietypowych zjawisk. Taka współpraca sprzyja też budowaniu zaufania między nauką a sektorem rybackim oraz lepszemu zrozumieniu potrzeb i ograniczeń obu stron.

Edukacja, świadomość społeczna i przyszłość Bałtyku

Ostateczny sukces działań na rzecz ograniczenia przełowienia zależy od poziomu świadomości wszystkich uczestników systemu: polityków, rybaków, konsumentów, organizacji pozarządowych i mediów. Edukacja na temat funkcjonowania ekosystemów morskich, roli drapieżników szczytowych, konsekwencji przełowienia oraz znaczenia zrównoważonej konsumpcji ryb jest niezbędna, aby uzyskać poparcie dla często niepopularnych decyzji ograniczających połowy.

Perspektywa długoterminowa zakłada, że dobrze zarządzane zasoby rybne Bałtyku mogą znów stać się podstawą stabilnego sektora rybołówstwa, oferującego godne warunki pracy, wysokiej jakości produkty i utrzymanie dziedzictwa kulturowego regionu. Osiągnięcie tego celu wymaga jednak konsekwencji, współpracy międzynarodowej i gotowości do ponoszenia krótkoterminowych kosztów w imię przyszłych korzyści.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Dlaczego przełowienie w Morzu Bałtyckim jest szczególnie groźne w porównaniu z innymi akwenami?

Morze Bałtyckie jest półzamkniętym, stosunkowo płytkim i słabo zasolonym akwenem o ograniczonej wymianie wód z Morzem Północnym. To sprawia, że procesy regeneracji ekosystemu przebiegają wolniej, a skutki presji antropogenicznej kumulują się. Dodatkowo Bałtyk cechuje się niższą bioróżnorodnością niż wiele innych mórz, więc utrata lub silne uszczuplenie jednego gatunku może powodować znacznie poważniejsze zaburzenia w sieci troficznej. Przełowienie nakłada się tutaj na eutrofizację, zanieczyszczenia i zmiany klimatu, tworząc skomplikowaną mieszankę czynników utrudniających odbudowę zasobów. W efekcie każde przekroczenie bezpiecznych poziomów eksploatacji jest bardziej ryzykowne i może prowadzić do trwałych zmian w strukturze ekosystemu oraz do długotrwałego kryzysu rybołówstwa w całym regionie.

Czy całkowite wstrzymanie połowów dorsza w Bałtyku pozwoli szybko odbudować jego populację?

Czasowe moratorium na połowy dorsza może być kluczowym elementem strategii odbudowy, ale nie gwarantuje szybkiego powrotu do dawnej obfitości. Kondycja dorsza zależy nie tylko od presji połowowej, lecz także od warunków środowiskowych, takich jak poziom zasolenia, temperatura wody i dostępność dobrze natlenionych głębin, niezbędnych do skutecznego tarła. W ostatnich dekadach zaobserwowano pogorszenie tych warunków, m.in. wskutek ograniczonej wymiany wód i eutrofizacji. Dlatego nawet przy zerowych połowach tempo odbudowy może być wolne. Konieczne jest jednoczesne ograniczanie dopływu biogenów, poprawa jakości wód, ochrona kluczowych siedlisk oraz monitorowanie zmian klimatycznych. Tylko kompleksowe działania zwiększają szanse na trwałe odtworzenie stabilnej populacji dorsza w Bałtyku.

Jaką rolę mogą odegrać rybacy w procesie zrównoważonego zarządzania zasobami Bałtyku?

Rybacy są nie tylko użytkownikami zasobów, ale także ważnymi partnerami w procesie ich ochrony. Posiadają szczegółową wiedzę praktyczną o rozmieszczeniu stad, zmianach w strukturze połowów i lokalnych uwarunkowaniach środowiskowych. Włączenie ich w proces współzarządzania – poprzez komitety doradcze, konsultacje oraz projekty naukowe – pozwala lepiej dostosować regulacje do realnych warunków na morzu i zwiększa akceptację koniecznych ograniczeń. Rybacy mogą także uczestniczyć w programach poprawy selektywności narzędzi połowowych, testując nowe konstrukcje sieci czy włoków, oraz w projektach monitoringowych, dostarczając danych o odławianych rybach. Dodatkowo ich zaangażowanie w edukację społeczną i promocję produktów pochodzących ze zrównoważonych połowów pomaga budować pozytywny wizerunek sektora i wzmacnia argumenty za odpowiedzialnym korzystaniem z zasobów Bałtyku.

Czy rozwój akwakultury może całkowicie zastąpić połowy dzikich ryb w Bałtyku?

Akwakultura ma duży potencjał jako uzupełnienie tradycyjnego rybołówstwa, ale nie jest prostym zamiennikiem dzikich połowów. Hodowle ryb i innych organizmów wodnych mogą zapewnić stabilne dostawy białka, zmniejszając presję na naturalne populacje, jednak ich rozwój wiąże się z wyzwaniami środowiskowymi i ekonomicznymi. W przypadku Bałtyku istotne są kwestie eutrofizacji, konfliktów przestrzennych, przenoszenia chorób oraz ryzyka ucieczek organizmów hodowlanych do środowiska naturalnego. Ponadto część systemów akwakultury nadal opiera się na paszach pochodzących z połowów pelagicznych, co oznacza, że nie eliminuje to całkowicie presji na dzikie zasoby. Dlatego konieczne jest rozwijanie form akwakultury o niskim wpływie środowiskowym, takich jak systemy zamknięte czy akwakultura wielotroficzna, oraz równoległe prowadzenie działań na rzecz odbudowy populacji dzikich ryb i zrównoważonego zarządzania nimi.