Dobór odpowiedniej paszy do gatunku ryb w akwakulturze jest jednym z kluczowych czynników decydujących o tempie wzrostu, zdrowiu stada oraz opłacalności całej hodowli. Różne gatunki ryb mają odmienne wymagania żywieniowe, tempo metabolizmu i sposób pobierania pokarmu. Zrozumienie tych różnic pozwala dobrać taki rodzaj i sposób podawania paszy, który minimalizuje straty, ogranicza zanieczyszczenie wody i jednocześnie maksymalizuje przyrost masy ciała ryb.

Podstawowe zasady żywienia ryb w akwakulturze

Ryby, podobnie jak inne zwierzęta, potrzebują zbilansowanej diety dostarczającej białka, tłuszczu, węglowodanów, witamin i składników mineralnych. Jednak w przeciwieństwie do ssaków wiele gatunków ryb ma wyższe zapotrzebowanie na białko, a ich metabolizm jest silnie zależny od temperatury wody. Dlatego schemat żywienia, który sprawdza się u jednego gatunku, może być wysoce nieoptymalny lub nawet szkodliwy dla innego.

Podstawowe grupy składników pokarmowych w żywieniu ryb to:

• Białko – główny materiał budulcowy mięśni; jego źródłem mogą być mączki rybne, mączki z owadów, śruty roślinne (sojowa, rzepakowa, grochowa) oraz białka jednokomórkowe.
• Tłuszcze – źródło energii i niezbędnych kwasów tłuszczowych; w paszach stosuje się oleje rybne, roślinne (np. rzepakowy, sojowy) oraz oleje z alg.
• Węglowodany – u ryb mięsożernych wykorzystywane są słabo, natomiast ryby wszystkożerne i roślinożerne mogą efektywnie trawić skrobię i cukry z pasz roślinnych.
• Witaminy i minerały – kluczowe dla odporności, metabolizmu, jakości mięsa i rozrodu; niedobory lub nadmiary bardzo szybko odbijają się na zdrowiu stada.

W praktyce pasze dla ryb są przygotowane tak, aby spełnić konkretne normy żywieniowe, zależne od gatunku, wieku i systemu chowu. Wysokiej jakości pasza jest skomponowana tak, aby jak największa część składników była przyswajalna, co prowadzi do lepszego współczynnika wykorzystania paszy (FCR), niższej emisji związków azotu i fosforu oraz mniejszego obciążenia systemu filtracji.

Istotne jest także dopasowanie wielkości i kształtu granuli do wielkości ryb oraz ich sposobu żerowania. Narybek potrzebuje bardzo drobnego, często pyłowego pokarmu, natomiast ryby towarowe korzystają z granuli o większej średnicy. Zbyt duża granula nie zostanie pobrana, a zbyt drobna szybciej się rozpuszcza i zanieczyszcza wodę.

Różnice żywieniowe między gatunkami – jak unikać typowych błędów

Każdy gatunek ryb w akwakulturze ma określone wymagania wynikające z jego naturalnej diety, anatomii przewodu pokarmowego oraz preferencji behawioralnych. Dobrze opracowany plan żywienia musi uwzględniać, czy mamy do czynienia z rybami drapieżnymi, wszystkożernymi czy roślinożernymi, a także w jakiej fazie życia się znajdują.

Ryby drapieżne – łosoś, pstrąg, sandacz

Ryby drapieżne, takie jak łosoś, pstrąg tęczowy, sandacz czy okonie, wymagają pasz o wysokiej zawartości białka i tłuszczu zwierzęcego. Ich przewód pokarmowy jest stosunkowo krótki, przystosowany do trawienia diet bogatych w składniki pochodzenia zwierzęcego. Typowe pasze dla tych gatunków zawierają 40–55% białka oraz 15–30% tłuszczu, w zależności od fazy wzrostu.

Najczęstsze błędy w żywieniu ryb drapieżnych:

• zbyt niski poziom białka lub jego słaba jakość – skutkuje to wolniejszym wzrostem, większą śmiertelnością i słabszą odpornością;
• nadmiar węglowodanów – ryby drapieżne nie potrafią efektywnie wykorzystywać dużych ilości skrobi, co może prowadzić do otłuszczenia wątroby i zaburzeń metabolicznych;
• nieodpowiedni profil kwasów tłuszczowych – brak odpowiedniej ilości kwasów EPA i DHA obniża jakość mięsa oraz zdolności rozrodcze.

Przy doborze paszy dla gatunków drapieżnych warto zwrócić uwagę na deklarowane źródła białka. Coraz częściej mączka rybna jest zastępowana przez białko roślinne lub owadzie. Sama zamiana źródła nie musi być problemem, o ile bilans aminokwasów (np. lizyny, metioniny) jest zbliżony do naturalnych potrzeb ryb i pasza jest łatwo trawiona.

Ryby wszystkożerne – karp, tilapia, sum afrykański

Ryby wszystkożerne, takie jak karp, tilapia czy sum afrykański, są bardziej elastyczne pod względem żywienia. Mogą wykorzystywać zarówno białko zwierzęce, jak i roślinne, a ich przewód pokarmowy lepiej radzi sobie z trawieniem skrobi. Typowe pasze dla tych gatunków mają 28–40% białka oraz 6–15% tłuszczu.

Dobre pasze dla ryb wszystkożernych mogą w znacznym stopniu opierać się na surowcach roślinnych: śruta sojowa, kukurydza, pszenica, groch, łubin. Z punktu widzenia ekonomiki produkcji jest to korzystne, ponieważ pasze roślinne są zazwyczaj tańsze i bardziej dostępne niż wysokiej jakości mączka rybna. Należy jednak pamiętać o:

• odpowiedniej obróbce termicznej surowców roślinnych w celu dezaktywacji substancji antyodżywczych;
• uzupełnieniu aminokwasów ograniczających (np. metioniny) i mikroelementów;
• kontroli udziału błonnika – nadmiar może obniżać strawność.

Karp, jako gatunek typowy dla stawów ziemnych, często korzysta zarówno z paszy przemysłowej, jak i naturalnej produkcji stawu (zooplankton, bentos, roślinność). Przy doborze granulatu dla karpia kluczowe jest dostosowanie intensywności karmienia do naturalnej produktywności zbiornika, aby nie doprowadzić do przeżyźnienia i spadku jakości wody.

Ryby roślinożerne – amur, tołpyga i inne gatunki specjalistyczne

Ryby stricte roślinożerne, jak amur biały, są przystosowane do diety bogatej w włókno roślinne i węglowodany. W warunkach stawowych często żywią się głównie roślinnością wodną, a pasza pełni funkcję uzupełniającą. Zawartość białka może być u nich niższa (20–30%), przy wyższym udziale składników roślinnych.

W nowoczesnych systemach RAS (recyrkulacja wody) oraz w hodowlach intensywnych opracowuje się specjalistyczne granulaty oparte na mieszankach zbóż, śrut roślinnych i dodatkach mineralno-witaminowych. W przypadku roślinożerców bardzo istotne jest zapewnienie odpowiedniej struktury fizycznej paszy (włókno surowe) oraz unikanie nadmiernych ilości łatwo przyswajalnych cukrów, które mogą zaburzać pracę jelit.

Dobór paszy do systemu produkcji: staw, RAS, klatki

Oprócz gatunku ryb, o właściwym doborze paszy decyduje także rodzaj systemu chowu. Inne wymagania będzie miał karp w tradycyjnym stawie ziemnym, a inne pstrąg hodowany w intensywnym systemie recyrkulacyjnym.

System stawowy – wykorzystanie produkcji naturalnej

W stawach ziemnych ważną rolę odgrywa naturalna baza pokarmowa: zooplankton, fitoplankton, bezkręgowce denna, roślinność wodna. Pasza przemysłowa często jest tu jedynie dodatkiem, który ma przyspieszyć wzrost, poprawić kondycję ryb lub zrekompensować niższą produktywność naturalną.

Przy doborze paszy do stawów należy zwrócić uwagę na:

• zawartość fosforu i azotu – nadmiar składników biogennych prowadzi do zakwitu glonów, deficytu tlenu i chorób;
• stabilność granulatu w wodzie – zbyt szybkie rozpadanie się paszy zwiększa ilość osadów na dnie i obciąża środowisko;
• harmonogram karmienia – w stawach często stosuje się karmienie okresowe, dostosowane do temperatury wody i naturalnej dostępności pokarmu.

W stawach karpiowych popularne jest stosowanie prostych mieszanek zbożowych (np. pszenica, jęczmień, kukurydza). Choć są one tanie, ich wartość pokarmowa i strawność są niższe niż pasz pełnoporcjowych. Dlatego coraz częściej przechodzi się na granulaty ekstrudowane o lepiej zbilansowanym składzie, co pozwala uzyskać lepszy przyrost przy mniejszym obciążeniu środowiska.

Systemy intensywne – RAS i przepływowe

W systemach intensywnych (przepływowych i recyrkulacyjnych) ryby są całkowicie zależne od paszy dostarczanej przez hodowcę. Nie ma tu naturalnej bazy pokarmowej, dlatego pasza musi w 100% pokrywać potrzeby żywieniowe ryb. Jakość granulatu ma bezpośredni wpływ na kondycję, tempo wzrostu oraz obciążenie systemu filtracji.

Najważniejsze kryteria doboru paszy w systemach intensywnych:

• wysoka strawność – im wyższa, tym mniej odchodów, lepsza jakość wody i wyższa obsada możliwa do utrzymania;
• stabilność granulatu – pasza nie powinna zbyt szybko się rozpadać, co ogranicza mętność i rozwój bakterii heterotroficznych;
• dostosowanie gęstości granuli do nawyków żywieniowych – pasza tonąca lub pływająca w zależności od gatunku.

W systemach RAS często stosuje się wyspecjalizowane granulaty z dodatkami probiotycznymi, prebiotycznymi i immunostymulującymi, które wspierają mikrobiom jelitowy, poprawiają odporność i ograniczają konieczność stosowania leków. Wysoka cena takich pasz jest zwykle rekompensowana przez lepszy FCR i niższe ryzyko strat produkcyjnych.

Klatki, sadze i systemy otwarte

W hodowlach klatkowych, umieszczonych w jeziorach lub morzu, ryby korzystają jedynie z paszy dostarczanej przez człowieka, a jakość środowiska jest w dużej mierze uzależniona od ilości i rodzaju zastosowanej paszy. Stosuje się tu głównie granulaty pływające lub wolno tonące, o wysokiej stabilności i zwartej strukturze.

Dobierając paszę do systemów klatkowych, należy zwrócić uwagę na:

• odpowiedni rozkład granul w kolumnie wody – tak, aby ryby miały czas na pobranie paszy, zanim ta opadnie poza zasięg ich żerowania;
• minimalizację strat paszy – pasza, która nie zostanie zjedzona, opada na dno zbiornika, przyczyniając się do eutrofizacji i konfliktów środowiskowych;
• odporność granuli na wypłukiwanie składników w zimnej i ciepłej wodzie.

Parametry techniczne paszy: granula, gęstość, stabilność

Oprócz składu chemicznego, pasza musi być dobrana pod względem parametrów fizycznych, które decydują o jej zachowaniu w wodzie i sposobie pobierania przez ryby. Błędnie dobrana wielkość granuli czy jej gęstość może prowadzić do dużych strat oraz niewłaściwego odżywienia stada.

Wielkość i kształt granuli

Wielkość granuli powinna być dopasowana do wielkości pyska ryby oraz jej siły żerowania. Zbyt duża granula będzie trudna do pobrania, co skutkuje selekcją paszy, stresem i stratami. Zbyt mała, nawet jeśli zostanie pobrana, może być spożywana nierównomiernie przez stado, dając przewagę osobnikom dominującym.

Dla narybku stosuje się pasze o bardzo drobnej frakcji, często w formie kruszonki lub mikrogranul (poniżej 1 mm). Z czasem, w miarę wzrostu ryb, przechodzi się na większe średnice (np. 2, 4, 6 mm). Kształt granuli – cylindryczny, kulisty, lekko spłaszczony – ma mniejsze znaczenie niż jej średnica, ale może wpływać na sposób pobierania paszy przez niektóre gatunki.

Gęstość paszy – tonąca czy pływająca

Wybór pomiędzy paszą tonącą a pływającą zależy od gatunku i sposobu żerowania ryb oraz od systemu hodowlanego. Ryby pobierające pokarm z powierzchni (np. niektóre odmiany karpia lub tilapii) lepiej wykorzystują granulaty pływające. Ryby denne (sum, jesiotr) preferują pasze tonące, które szybko opadają na dno.

Pasza pływająca ma tę zaletę, że hodowca może obserwować intensywność żerowania i odpowiednio regulować dawkę, co zmniejsza marnotrawstwo. Z kolei pasza tonąca lepiej nadaje się do gatunków płochliwych lub tych, które unikają powierzchni wody. W praktyce stosuje się często kombinacje – np. w jednym cyklu hodowlanym różne rodzaje pasz na kolejnych etapach wzrostu.

Stabilność w wodzie i współczynnik rozpuszczalności

Stabilność paszy w wodzie oznacza jej zdolność do zachowania kształtu i struktury przez określony czas po kontakcie z wodą. Pasza o zbyt małej stabilności szybko się rozpada, powodując zmętnienie wody, wzrost poziomu związków organicznych i rozrost bakterii. Z kolei pasza o nadmiernej twardości może być trudna do pobrania przez mniejsze osobniki.

Nowoczesne pasze ekstrudowane łączą wysoką stabilność z dobrą strawnością. Producenci podają niekiedy parametr dotyczący czasu, przez jaki granula zachowuje swoją strukturę w wodzie. W systemach intensywnych, szczególnie RAS, stabilność paszy ma znaczący wpływ na częstotliwość czyszczenia filtrów i na zużycie wody w systemie.

Fazy rozwoju ryb a zróżnicowanie diety

Potrzeby żywieniowe ryb ulegają zmianie w trakcie ich cyklu życia. Innej paszy wymaga narybek, innej tzw. kroczek, a jeszcze innej ryba przeznaczona do sprzedaży towarowej lub tarlak. Niedopasowanie składu paszy do fazy rozwojowej może skutkować nie tylko wolniejszym wzrostem, ale też deformacjami, obniżoną płodnością czy nadwrażliwością na stres.

Okres larwalny i start żywieniowy

Najbardziej krytycznym etapem w życiu ryby jest okres przejścia z odżywiania żółtkiem na aktywne pobieranie pokarmu. Wiele gatunków wymaga wówczas pokarmu żywego (np. larwy solowca, wrotki), który następnie jest stopniowo zastępowany paszą suchą. W tym okresie jakość i wielkość cząstek pokarmu mają ogromne znaczenie.

Pasze startowe są zazwyczaj bardzo bogate w białko (50–60%), z dodatkiem łatwo przyswajalnych tłuszczów i wysoko skoncentrowanych witamin. Cząsteczki muszą być równomiernie rozproszone w wodzie i na tyle drobne, aby mogły być pobrane przez pyszczek larwy. W tej fazie niewielkie błędy w dawkowaniu lub składzie pokarmu mogą prowadzić do znacznych różnic w tempie wzrostu i wysokiej śmiertelności.

Faza wzrostu – maksymalizacja przyrostów

Gdy ryby przejdą przez krytyczny etap startu, wchodzą w fazę intensywnego wzrostu, w której głównym celem jest maksymalne wykorzystanie potencjału genetycznego przy równoczesnym utrzymaniu dobrego stanu zdrowia. Pasze w tej fazie są formułowane tak, aby zapewnić optimalny stosunek białka do energii oraz wszystkie niezbędne aminokwasy.

W praktyce stosuje się tabele żywieniowe, w których dawka paszy jest wyrażona jako procent masy ciała ryb na dobę, zależnie od temperatury wody i wielkości osobników. Przekarmianie jest równie niekorzystne jak niedokarmianie: prowadzi do strat paszy, gorszej jakości wody i większej podatności na choroby. Dlatego w tej fazie szczególnie ważna jest obserwacja zachowania ryb i elastyczne korygowanie dawek.

Faza wykończeniowa i ryby tarlakowe

W fazie wykończeniowej, tuż przed sprzedażą do konsumpcji, uwaga hodowcy skupia się na jakości mięsa: zawartości tłuszczu, teksturze, barwie i smaku. Zbyt tłusta pasza może prowadzić do nadmiernego otłuszczenia, które obniża wartość rynkową produktu. W tym okresie często modyfikuje się skład paszy, zmniejszając udział tłuszczu lub zmieniając profil kwasów tłuszczowych, na przykład poprzez zwiększenie udziału olejów bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe.

Ryby tarlakowe mają inne potrzeby niż ryby towarowe. Kluczowa jest dla nich odpowiednia zawartość witamin (szczególnie E, C, D, witamin z grupy B) i mikroelementów (selen, cynk, jod), które wpływają na dojrzewanie gonad, jakość ikry i przeżywalność narybku. W praktyce stosuje się specjalne pasze tarlakowe lub wzbogacone dodatkami dietetycznymi, podawane na kilka miesięcy przed planowanym tarłem.

Wpływ paszy na zdrowie ryb i środowisko

Pasza nie tylko odżywia ryby, ale też kształtuje ich odporność, skład mikroflory jelitowej oraz wpływa na dobrostan całej obsady. Niewłaściwie dobrany lub niskiej jakości pokarm szybko przekłada się na problemy zdrowotne, wzrost zużycia leków oraz straty ekonomiczne.

Immunostymulanty, probiotyki i prebiotyki

W nowoczesnych paszach dla ryb coraz częściej stosuje się dodatki funkcjonalne: immunostymulanty (np. beta-glukany), probiotyki (żywe kultury pożytecznych bakterii) i prebiotyki (substancje wspierające rozwój korzystnej mikroflory jelit). Ich zadaniem jest wzmocnienie naturalnej odporności ryb, poprawa strawności i ograniczenie rozwoju patogenów w jelitach.

Stosowanie takich dodatków może zmniejszać konieczność użycia antybiotyków i innych środków chemicznych, co jest korzystne zarówno dla ryb, jak i dla konsumenta. Dobór paszy z odpowiednimi dodatkami powinien uwzględniać specyfikę gospodarstwa: historię występowania chorób, zagęszczenie obsady, jakość wody i typ systemu chowu.

Jakość wody a skład paszy

Skład i strawność paszy mają bezpośredni wpływ na ilość i rodzaj zanieczyszczeń wprowadzanych do wody wraz z odchodami i resztkami niezjedzonego pokarmu. Nadmiar białka o słabej strawności zwiększa emisję amoniaku i azotanów, natomiast wysoka zawartość fosforu przyczynia się do eutrofizacji. Z tego względu nowoczesne pasze są formułowane tak, aby zawierały fosfor w formie dobrze przyswajalnej i w ilościach adekwatnych do zapotrzebowania ryb.

W systemach recyrkulacyjnych, gdzie jakość wody musi być precyzyjnie kontrolowana, dobór paszy o wysokiej strawności i niskiej emisji zanieczyszczeń jest jednym z kluczowych elementów projektowania całego systemu. Odpowiednio dobrana pasza pozwala zmniejszyć obciążenie filtrów biologicznych i mechanicznych oraz ograniczyć zużycie wody.

Ekonomia i zrównoważony rozwój

Dobór paszy jest również kwestią ekonomiczną. Koszt paszy stanowi często ponad połowę całkowitych kosztów produkcji w akwakulturze. Oszczędzanie na jakości paszy, wybieranie tańszych, ale gorzej zbilansowanych produktów zwykle prowadzi do pozornych oszczędności – niższy przyrost, większa śmiertelność i gorsza jakość produktu końcowego w dłuższej perspektywie oznaczają wyższy koszt jednostkowy kilograma ryb.

Coraz większe znaczenie mają też aspekty zrównoważonego rozwoju. Hodowcy i konsumenci zwracają uwagę na pochodzenie składników pasz (surowce morskie vs. roślinne), ślad węglowy produkcji i wpływ na zasoby naturalne. Na rynku pojawiają się pasze oparte na alternatywnych źródłach białka, takich jak mączka z owadów, białko z drożdży czy alg. Choć ich cena bywa wyższa, mogą one znacząco poprawić wizerunek gospodarstwa i ułatwić sprzedaż ryb na wymagających rynkach.

Praktyczne wskazówki dla hodowców przy wyborze paszy

Dobór odpowiedniej paszy wymaga połączenia wiedzy teoretycznej z doświadczeniem praktycznym. Poniższe wskazówki mogą ułatwić podejmowanie decyzji zakupowych i optymalizację żywienia w gospodarstwie.

• Analizuj etykiety i karty techniczne – zwracaj uwagę nie tylko na procentową zawartość białka czy tłuszczu, ale także na źródła tych składników, profil aminokwasowy oraz poziom fosforu i włókna.
• Dopasuj paszę do gatunku i wielkości ryb – korzystaj z pasz dedykowanych; unikanie uniwersalnych rozwiązań zazwyczaj daje lepsze efekty.
• Testuj nowe pasze na części obsady – przed pełnym wdrożeniem sprawdź, jak ryby reagują na zmianę, monitoruj FCR, tempo wzrostu i parametry wody.
• Obserwuj zachowanie stada – intensywność żerowania, obecność resztek paszy na dnie, zmiany w odchodach wskazują na to, czy dawka i rodzaj paszy są właściwe.
• Współpracuj z doradcami żywieniowymi i weterynaryjnymi – regularne konsultacje pozwalają szybciej reagować na problemy i optymalizować strategię żywienia.

Świadomy dobór paszy i jej racjonalne stosowanie stanowią fundament efektywnej, nowoczesnej i odpowiedzialnej akwakultury. Dzięki odpowiedniej kombinacji wiedzy o wymaganiach gatunkowych, technologii systemu chowu i parametrach paszy możliwe jest osiągnięcie wysokiej produkcyjności przy jednoczesnym poszanowaniu środowiska i zapewnieniu dobrostanu ryb.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Jak często należy karmić ryby w hodowli intensywnej?

Częstotliwość karmienia zależy od gatunku, temperatury wody, wielkości ryb i typu systemu. Narybek wymaga nawet kilkunastu małych dawek dziennie, aby zapewnić stabilny dopływ składników pokarmowych i ograniczyć kanibalizm. U ryb towarowych najczęściej stosuje się 2–5 karmień dziennie. W systemach RAS czy przepływowych coraz częściej wykorzystuje się karmniki automatyczne, które dozują paszę w krótkich, regularnych odstępach, poprawiając wykorzystanie pokarmu i ograniczając jego straty.

Czy można stosować tę samą paszę dla kilku gatunków ryb?

Teoretycznie istnieją pasze „uniwersalne”, ale w praktyce kompromisowy skład zazwyczaj nie jest optymalny dla żadnego gatunku. Ryby drapieżne wymagają wyższej zawartości białka i tłuszczu, natomiast wszystkożerne i roślinożerne lepiej wykorzystują pasze z większym udziałem surowców roślinnych. Stosowanie jednej paszy dla różnych gatunków może prowadzić do wolniejszego wzrostu, zaburzeń metabolicznych lub większego obciążenia środowiska. Najlepsze efekty uzyskuje się, używając pasz dedykowanych do konkretnych grup ryb.

Jak rozpoznać, że pasza jest złej jakości lub źle dobrana?

O złej jakości lub niewłaściwym doborze paszy świadczą: słabe tempo wzrostu mimo regularnego karmienia, pogorszenie kondycji ryb, częstsze występowanie chorób, zwiększona śmiertelność oraz gorsza jakość wody (mętność, wysoki poziom amoniaku i azotanów). Niekorzystnym sygnałem jest także duża ilość niezjedzonych granuli na dnie lub ich szybkie rozpadywanie się w wodzie. W razie zaobserwowania takich objawów warto skonsultować się z doradcą żywieniowym i rozważyć zmianę paszy lub sposobu karmienia.

Czy pasze z dodatkami probiotyków i immunostymulantów są warte wyższej ceny?

Pasze z probiotykami, prebiotykami i immunostymulantami są zwykle droższe, ale mogą znacząco poprawić zdrowie stada w warunkach intensywnego chowu. Dodatki te wspierają równowagę mikroflory jelitowej, poprawiają strawność paszy i wzmacniają odporność ryb, co przekłada się na mniejszą liczbę zachorowań oraz lepszy współczynnik wykorzystania paszy. Ich stosowanie szczególnie poleca się w okresach stresu (sortowanie, transport, wahania temperatury) oraz w gospodarstwach o podwyższonym ryzyku występowania chorób.

Jak zmiana temperatury wody wpływa na dawkowanie paszy?

Tempo metabolizmu ryb silnie zależy od temperatury wody – im wyższa temperatura w dopuszczalnym dla gatunku zakresie, tym większe zapotrzebowanie na energię i białko. Przy spadku temperatury poniżej optymalnej ryby zwalniają tempo żerowania, a ich zdolność trawienia paszy maleje. Dlatego dawki paszy należy korygować w zależności od sezonu i bieżących warunków. Utrzymanie tych samych dawek przy niskiej temperaturze prowadzi do marnowania paszy i pogorszenia jakości wody, natomiast niedoszacowanie dawek przy cieplejszej wodzie obniża przyrosty.